बेंगळुरू येथील Indian Institute of Science (IISc) ची Foundation for Science Innovation and Development (FSID) २०३० पर्यंत ३०० स्टार्टअप्सना पाठबळ देण्याच्या तयारीत आहे. 'पेशंट कॅपिटल'च्या जोरावर हे स्टार्टअप्स डिफेन्स, स्पेस आणि हेल्थकेअर क्षेत्रात क्रांती घडवणार आहेत.
विस्ताराची रणनीती
बेंगळुरू येथील Indian Institute of Science च्या Foundation for Science Innovation and Development (FSID) ने आपला विस्तार करण्याचा मोठा निर्णय घेतला आहे. सध्या कंपनीच्या पोर्टफोलिओमध्ये १५० स्टार्टअप्स आहेत, ज्यांची संख्या २०३० पर्यंत ३०० पर्यंत नेण्याचे कंपनीचे उद्दिष्ट आहे. प्रयोगशाळेतील संशोधनाचे व्यावसायिक उत्पादनात रूपांतर करणे हा यामागचा मुख्य हेतू आहे.
'पेशंट कॅपिटल'चे महत्त्व
पारंपारिक इन्क्युबेटर्सप्रमाणे येथे तात्काळ नफ्याची अपेक्षा नसते. FSID 'पेशंट कॅपिटल' मॉडेलवर काम करते, जेणेकरून संशोधनासाठी लागणारा प्रदीर्घ कालावधी सोसता येईल. यामध्ये प्रत्येक स्टार्टअपला सुरुवातीचे ₹२५ लाख सीड फंडिंग दिले जाते, जे त्यांना तांत्रिक पायाभूत सुविधा उभारण्यास मदत करते.
तंत्रज्ञान आणि सुरक्षा क्षेत्रावर भर
FSID चे स्टार्टअप्स प्रामुख्याने एरोस्पेस, डिफेन्स, क्रिटिकल मिनरल्स आणि ॲडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग यांसारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांत कार्यरत आहेत. तसेच, गेट्स फाउंडेशनच्या सहकार्याने 'AI डिप्लॉयमेंट सेंटर ऑफ एक्सलन्स' स्थापन करून आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या प्रभावी वापरासाठी फ्रेमवर्क तयार केले जात आहे.
गुंतवणुकीचा दृष्टिकोन
लक्षात ठेवा, FSID ही एक नॉन-प्रॉफिट संस्था आहे, त्यामुळे याचे शेअर्स मार्केटमध्ये उपलब्ध नाहीत. मात्र, या इन्क्युबेटरमधील यश थेट भारताच्या डीप-टेक स्टार्टअप इकोसिस्टमच्या आरोग्यावर परिणाम करते. भविष्यात हे स्टार्टअप्स डिफेन्स आणि हेल्थकेअरमधील बड्या लिस्टेड कंपन्यांसाठी अधिग्रहणाचे (Acquisition) महत्त्वाचे केंद्र ठरू शकतात.
आव्हाने आणि जोखीम
प्रयोगशाळेतून थेट बाजारपेठेत यशस्वी होणे सोपे नसते. या स्टार्टअप्सना उच्च अंमलबजावणी जोखमीचा (Execution Risk) सामना करावा लागतो. सरकारी अनुदान आणि धोरणांमधील बदलांचा या प्रकल्पांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो, त्यामुळे हे स्टार्टअप्स व्यावसायिक स्तरावर किती वेगाने पोहोचतात, याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष असेल.