IIM-बंगलोरच्या इनक्यूबेशन सेंटर Nsrcel ने 3,000 हून अधिक स्टार्टअप्सना पाठिंबा दिला आहे, ज्यांची एकत्रित एंटरप्राइज व्हॅल्यू $7 अब्ज (अंदाजे ₹58,000 कोटी) झाली आहे. आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि डीप टेक्नॉलॉजीवर लक्ष केंद्रित करून, हे केंद्र एक मिलियन उद्योजकांना मदत करण्याचे ध्येय ठेवत आहे.
Nsrcel ची $7 अब्जची ऐतिहासिक कामगिरी
इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट बंगलोर (IIM-B) चे उपक्रम, Nadathur Sarangapani Raghavan Centre for Entrepreneurial Learning (Nsrcel), या इनक्यूबेशन सेंटरने एक मोठे यश संपादन केले आहे. वर्ष 2000 मध्ये स्थापन झाल्यापासून, Nsrcel ने ज्या स्टार्टअप्सना पाठिंबा दिला आहे, त्यांनी एकत्रितपणे $7 अब्ज (अंदाजे ₹58,000 कोटी) पेक्षा जास्त एंटरप्राइज व्हॅल्यू तयार केली आहे. या कंपन्यांनी 35,000 हून अधिक नोकऱ्या निर्माण केल्या आहेत, ज्यामुळे Nsrcel भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टममध्ये एक महत्त्वाचे स्थान बनले आहे.
AI आणि डीप टेक्नॉलॉजीकडे वाटचाल
Nsrcel आता आपला प्रभाव वाढवण्यासाठी एक मोठी धोरणात्मक बदल करत आहे. वाढत्या मागणीला प्रतिसाद म्हणून, हे केंद्र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आणि डीप टेक्नॉलॉजी (Deep Technology) क्षेत्रांवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे. AI-आधारित शिक्षण मार्गांद्वारे (AI-powered learning pathways), इनक्यूबेटर उद्योजकांना कधीही, कुठेही वैयक्तिकृत मार्गदर्शन देऊ शकेल. सध्या सुमारे 238,000 उद्योजकांपर्यंत पोहोचणारे हे केंद्र, डिजिटल आणि फिजिकल सपोर्ट मॉडेल्सच्या मिश्रणातून एक मिलियन (10 लाख) उद्योजकांपर्यंत पोहोचण्याचे महत्त्वाकांक्षी ध्येय ठेवत आहे.
सपोर्टचे विकसित मॉडेल
हे इनक्यूबेटर आता पारंपरिक शैक्षणिक केंद्रातून नव्याने व्यवसाय करणाऱ्यांसाठी एक व्यापक सपोर्ट सिस्टीम बनले आहे. त्यांच्या 'ओपन आर्किटेक्चर' मॉडेलमुळे उद्योजकांना 100 हून अधिक मार्गदर्शक (mentors) आणि 116 सेवा पुरवणाऱ्या कंपन्यांकडून 'स्टार्टअप किट' मिळते. या मॉडेलमुळे Nsrcel चा प्रभाव केवळ IIM-B कॅम्पसपुरता मर्यादित राहिलेला नाही.
आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये, Nsrcel ने 24 राज्यांमधील 720 हून अधिक कंपन्यांना पाठिंबा दिला. यामध्ये सरकारी संस्था आणि Hindustan Unilever, Goldman Sachs, आणि Capgemini सारख्या मोठ्या कॉर्पोरेशन्ससोबतच्या भागीदारीचा मोठा वाटा आहे. कर्नाटक सरकारच्या सहकार्याने उभारलेले FinTech Centre of Excellence सारखे विशेष युनिट्स उद्योगा-विशिष्ट फोकससाठी तयार केले गेले आहेत.
वाचकांसाठी महत्त्वाची माहिती
हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की Nsrcel हे एक शैक्षणिक इनक्यूबेटर म्हणून काम करते आणि ते सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध कंपनी नाही. त्यामुळे, त्याचे स्वतःचे शेअर मार्केट व्हॅल्यू, स्टॉक किंवा डिव्हिडंड (dividend) नाहीत. $7 अब्जचे मूल्यांकन हे त्यांनी समर्थन दिलेल्या स्टार्टअप्सच्या वाढीचे प्रतिनिधित्व करते, हे इनक्यूबेटरचे स्वतःचे मार्केट व्हॅल्यू किंवा नफा नाही.
कोणत्याही नवीन उपक्रमाप्रमाणे, Nsrcel लाही जोखमींचा सामना करावा लागतो. त्यांच्या मॉडेलचे यश हे सुरुवातीच्या टप्प्यातील स्टार्टअप्सच्या जगण्यावर आणि वाढीवर अवलंबून असते, ज्यांच्या अपयशी होण्याची शक्यता जास्त असते. तसेच, कॉर्पोरेट भागीदार, सरकारी उपक्रम आणि संस्थात्मक समर्थनाकडून सातत्यपूर्ण निधी मिळवणे त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे आहे. स्टार्टअप ऍक्सिलरेशनच्या गर्दीच्या बाजारात टिकून राहण्यासाठी त्यांना आपल्या सेवांमध्ये सतत नावीन्य आणण्याची गरज आहे.
गुंतवणूकदार आणि निरीक्षकांनी Nsrcel च्या नवीन AI उपक्रमांच्या आणि सेक्टर-विशिष्ट केंद्रांच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवले पाहिजे. या कार्यक्रमांची परिणामकारकता हेच इनक्यूबेटरच्या दीर्घकालीन वाढीच्या धोरणाचे यश ठरवेल.