2026 च्या ASK Private Wealth Hurun India Cheetah Index मध्ये **110** हाय-ग्रोथ स्टार्टअप्सची निवड करण्यात आली आहे, ज्यांचे मूल्य **₹3 लाख कोटी** आहे. हे स्टार्टअप्स आगामी काळात शेअर बाजारात लिस्टिंगसाठी तयार होत आहेत.
भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टममध्ये मोठी उलथापालथ पाहायला मिळत आहे. 'चीता' (Cheetahs) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या 110 स्टार्टअप्सची एकूण व्हॅल्यूएशन तब्बल ₹3 लाख कोटींच्या घरात पोहोचली आहे. 2021 मध्ये ही संख्या केवळ 54 होती, म्हणजेच अवघ्या काही वर्षांत हे प्रमाण दुप्पट झाले आहे. या कंपन्यांमध्ये सध्या 1.10 लाखांहून अधिक कर्मचारी काम करत आहेत.
शैक्षणिक संस्थांचे मोठे योगदान
या स्टार्टअप्सच्या संस्थापकांच्या शैक्षणिक पार्श्वभूमीवर नजर टाकल्यास एक रंजक गोष्ट समोर येते. आयआयटी मद्रास (IIT Madras) या स्टार्टअप्सच्या संस्थापकांसाठी प्रमुख संस्था ठरली आहे. त्यानंतर आयआयटी बॉम्बे (IIT Bombay) आणि दिल्ली विद्यापीठाचा क्रमांक लागतो. पोस्ट-ग्रॅज्युएशन स्तरावर आयआयएम अहमदाबाद (IIM Ahmedabad), इंडियन स्कूल ऑफ बिझनेस आणि आयआयएम लखनौ यांनी आपला दबदबा कायम ठेवला आहे.
क्षेत्रांत बदल आणि भौगोलिक स्थान
गेल्या काही वर्षांत स्टार्टअप्सचा कल बदलत आहे. फिनटेक (FinTech) क्षेत्रात 17 कंपन्या, सॉफ्टवेअर-ॲज-अ-सर्व्हिस (SaaS) क्षेत्रात 16 आणि ई-कॉमर्समध्ये 12 स्टार्टअप्स आहेत. मात्र आता क्लीन टेक्नॉलॉजी, एरोस्पेस आणि डिफेन्ससारख्या तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत क्षेत्रांमध्ये मोठी वाढ होत आहे. शहरांचा विचार करता, बेंगळुरू (Bengaluru) 36 स्टार्टअप्ससह आघाडीवर आहे, त्यानंतर एनसीआर (NCR) 25 आणि मुंबई (Mumbai) 16 स्टार्टअप्ससह अग्रेसर आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची सूचना
गुंतवणूकदारांसाठी हे स्टार्टअप्स भविष्यातील 'युनिकॉर्न' (Unicorn) मानले जात आहेत. गेल्या काही काळांत 10 कंपन्यांनी 'गॅझेल' (Gazelle) दर्जा गाठला आहे, तर 3 स्टार्टअप्स युनिकॉर्न बनले आहेत. मात्र, लक्षात ठेवा की हे स्टार्टअप्स अजून अनलिस्टेड (Unlisted) आहेत. शेअर बाजाराप्रमाणे यात लिक्विडिटी नसते, त्यामुळे यातील गुंतवणुकीत मोठा धोका असू शकतो. मॅक्रो-इकॉनॉमिक बदल आणि निधीची उपलब्धता यावर या कंपन्यांचे भविष्य अवलंबून आहे.