२०२६ मध्ये जागतिक स्तरावर AI स्टार्टअप्सचा दबदबा पाहायला मिळत असून ५४ कंपन्यांनी 'युनिकॉर्न'चा टप्पा गाठला आहे. भारतात Sarvam AI ने **$१.५ अब्ज** व्हॅल्युएशनसह बाजी मारली आहे, मात्र वाढत्या व्हॅल्युएशनमुळे तज्ज्ञांनी सावधगिरीचा इशारा दिला आहे.
जागतिक बाजारात AI चा बोलबाला
२०२६ च्या सुरुवातीपासून आतापर्यंत जगभरात २१२ नवीन युनिकॉर्न कंपन्या समोर आल्या आहेत. त्यापैकी ५४ कंपन्या प्रामुख्याने आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रात काम करणाऱ्या आहेत. या कंपन्यांचे एकूण व्हॅल्युएशन $१६४ अब्ज इतके प्रचंड आहे. व्यवसाय कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी आणि खर्च कमी करण्यासाठी गुंतवणूकदार आता AI तंत्रज्ञानावर मोठी पैज लावत आहेत.
भारतातील दिग्गज गुंतवणूक
भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टमसाठी ही आनंदाची बातमी आहे. Sarvam AI ने आपल्या सिरीज-बी (Series B) फंडिंग राऊंडमध्ये $२३४ दशलक्ष जमा केले असून कंपनीचे एकूण व्हॅल्युएशन $१.५ अब्ज वर पोहोचले आहे. विशेष म्हणजे HCLTech ने Bessemer Venture Partners सोबत मिळून यात मोठी गुंतवणूक केली आहे. यामुळे भारतीय IT कंपन्या केवळ स्वतःच्या संशोधनावर अवलंबून न राहता, बाहेरूनही नवनवीन तंत्रज्ञान कसे विकत घेत आहेत, हे स्पष्ट होते.
गुंतवणुकीतील धोके आणि वास्तव
एकीकडे गुंतवणुकीचा ओघ सुरू असला तरी, मार्केटमधील तज्ज्ञांच्या मते काही प्रश्नचिन्हे कायम आहेत. सध्या कंपन्यांना मिळणारा निधी हा त्यांच्या प्रत्यक्ष उत्पादनाच्या विक्रीपेक्षा आणि नफ्यापेक्षा खूप जास्त वेगाने वाढत आहे. अनेक स्टार्टअप्स अजूनही प्रयोगात्मक टप्प्यात आहेत आणि पायाभूत सुविधा उभारण्यासाठी प्रचंड भांडवल खर्च करत आहेत.
चीनमधील 'DeepSeek' या कंपनीचे उदाहरण घेतल्यास त्यांचे व्हॅल्युएशन $५० अब्ज पार गेले आहे. मात्र, अशा कंपन्यांच्या मालकी हक्काचे स्वरूप क्लिष्ट असते, ज्याचा फटका बाहेरच्या गुंतवणूकदारांना बसू शकतो. सर्वसामान्य गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की, प्रायव्हेट मार्केटमध्ये ग्रोथसाठी प्रीमियम मोजला जात आहे, परंतु सर्वच स्टार्टअप्स शाश्वत व्यवसायात रूपांतरित होतीलच असे नाही.