Polymarket आणि Kalshi सारख्या प्लॅटफॉर्मवर आता अमेरिकन शेअर बाजारातील हालचालींवर पैजा (Bets) लावता येत आहेत. या प्लॅटफॉर्मचा व्यवहार **$220 दशलक्ष** च्या पुढे गेला असला तरी, येथे कोणतीही सुरक्षा किंवा सरकारी नियंत्रण नसल्याने गुंतवणूकदारांसाठी हे अत्यंत जोखमीचे ठरत आहे.
काय आहे हा प्रकार?
पारंपारिक शेअर बाजाराच्या नियमांना बगल देत, आता काही 'प्रेडिक्शन मार्केट' प्लॅटफॉर्म्सनी थेट मोठ्या कंपन्यांच्या कामगिरीवर सट्टा लावण्याची सुविधा सुरू केली आहे. यामध्ये Nvidia, Tesla, Apple आणि Alphabet सारख्या बड्या कंपन्यांचा समावेश आहे. मात्र, लक्षात घ्या की हे न्यूयॉर्क स्टॉक एक्सचेंज (NYSE) किंवा Nasdaq प्रमाणे अधिकृत प्लॅटफॉर्म नाहीत.
सट्टा आणि गुंतवणूक यातला फरक
या प्लॅटफॉर्मवर गुंतवणूकदार शेअर्स विकत घेत नाहीत, तर 'बायनरी बेटिंग' (Binary Betting) पद्धतीने पैसे लावतात. उदाहरणार्थ, एखाद्या कंपनीचे शेअर ठराविक किंमतीला पोहोचतील का किंवा कंपनी एखादे नवीन प्रॉडक्ट लॉन्च करेल का, यावर पैसे लावले जातात. तुमचा अंदाज बरोबर आला तरच तुम्हाला परतावा मिळतो, अन्यथा तुमचे संपूर्ण पैसे बुडतात. मागील एका वर्षात या मार्केटमध्ये $220 दशलक्ष पेक्षा जास्त उलाढाल झाली आहे.
सुरक्षेचा अभाव आणि नियामक वाद
या प्लॅटफॉर्म्सचे सर्वात मोठे संकट म्हणजे 'पारदर्शकतेचा अभाव'. सामान्य शेअर बाजारात कंपनीला त्यांचे आर्थिक निकाल जाहीर करणे बंधनकारक असते आणि इनसाइडर ट्रेडिंगवर कडक बंदी असते. मात्र, या प्रेडिक्शन मार्केटवर अशा कोणत्याही नियमांची अंमलबजावणी होत नाही.
सध्या अमेरिकेतील SEC (Securities and Exchange Commission) आणि CFTC (Commodity Futures Trading Commission) या दोन नियामक संस्थांमध्ये या प्लॅटफॉर्म्सवर कोणाचे नियंत्रण असावे, यावरून वाद सुरू आहेत. यामुळेच गुंतवणूकदारांना कोणत्याही प्रकारची कायदेशीर सुरक्षा मिळत नाही. त्यामुळे तुम्ही जर अशा प्लॅटफॉर्मकडे वळणार असाल, तर लक्षात ठेवा - ही गुंतवणूक नसून एक प्रकारचा जुगार आहे.