SEBI ने आता F&O सेटलमेंट नियमांमध्ये बदल करण्याचे संकेत दिले आहेत. ऑगस्ट २०२६ मध्ये लागू झालेल्या 'क्लोजिंग ऑक्शन सेशन'मुळे वाढलेली अस्थिरता पाहता, आता जुन्या प्रक्रियेतून हे सेटलमेंट वेगळे केले जाण्याची शक्यता आहे.
भारतीय शेअर बाजाराचे नियामक, SEBI ने डेरिव्हेटिव्ह मार्केटमधील वाढत्या समस्यांची दखल घेतली आहे. ३ सप्टेंबर २०२६ रोजी जाहीर केल्याप्रमाणे, एक्सपायरीच्या दिवशी होणाऱ्या Futures and Options (F&O) सेटलमेंट प्रक्रियेची आता पुनर्रचना केली जाणार आहे. ऑगस्टच्या सुरुवातीला सुरू करण्यात आलेल्या 'क्लोजिंग ऑक्शन सेशन'मुळे बाजारात मोठी अस्थिरता दिसून आली होती, ज्यामुळे गुंतवणूकदार चिंतेत होते.
अस्थिरतेचे मुख्य कारण काय?
नवीन नियमांमुळे क्लोजिंगच्या वेळी बाजारात प्रचंड चढ-उतार पाहायला मिळत होते. कॅश मार्केटवर अचानक आलेला मोठा वॉल्यूम आणि सेटलमेंटमधील तांत्रिक अडचणींमुळे लिक्विडिटी गॅप निर्माण झाला होता. यामुळे व्यापाऱ्यांना ऑर्डर्स एक्झिक्युट करणे कठीण जात होते आणि 'डेल्टा हेजिंग' (Delta Hedging) सारख्या रिस्क मॅनेजमेंट स्ट्रॅटेजी वापरणे अशक्य झाले होते.
संस्थात्मक गुंतवणूकदारांच्या अडचणी
म्युच्युअल फंड आणि इतर मोठ्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी ही अस्थिरता धोक्याची घंटा ठरली होती. क्लोजिंग प्राईस आणि प्रत्यक्ष ट्रेडिंग प्राईस यामध्ये तफावत निर्माण झाल्याने 'ट्रॅकिंग एरर' (Tracking Error) वाढत होते, ज्यामुळे पोर्टफोलिओ मॅनेजमेंटवर परिणाम होत होता.
बाजाराची प्रतिक्रिया
SEBI च्या या निर्णयाचे बाजाराने स्वागत केले आहे. ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी या बातमीनंतर Angel One सारख्या ब्रोकरेज कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये सकारात्मक हालचाल दिसून आली. बाजारात आता अधिक स्थिरतेची अपेक्षा आहे.
पुढील आठवड्यात SEBI एक अधिकृत 'कन्सल्टेशन पेपर' (Consultation Paper) प्रसिद्ध करणार आहे, ज्यामध्ये प्रक्रियेतील बदलांची सविस्तर माहिती दिली जाईल. आता सर्वांचे लक्ष या प्रस्तावांकडे लागले आहे, जेणेकरून डेरिव्हेटिव्ह सेगमेंटमधील गोंधळ थांबण्यास मदत होईल.