SEBI चे चेअरमन तुहिन कांता पांडे यांनी स्पष्ट केले आहे की, बाजाराची धोरणे आता फक्त ऑप्शन्स ट्रेडिंगवर आधारित नसून दीर्घकालीन वाढ आणि पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगवर अधिक लक्ष केंद्रित करतील. नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (CAS) कायम राहणार असून, मार्केटची कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी सिक्युरिटीज लेंडिंग अँड बॉरोइंग मेकॅनिझम (SLBM) मध्ये लवकरच मोठे बदल केले जातील.
बाजाराच्या धोरणात बदल
SEBI चे चेअरमन तुहिन कांता पांडे यांनी गुरुवारी, १७ ऑगस्ट २०२६ रोजी एक महत्त्वाचे वक्तव्य केले. त्यांनी सांगितले की, बाजाराची धोरणे आता केवळ ऑप्शन्स ट्रेडिंगच्या हालचालींवर अवलंबून राहणार नाहीत. SEBI चा मुख्य उद्देश परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांना (Foreign Portfolio Investors) आकर्षित करणे आणि पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगला प्रोत्साहन देणे हा आहे. सध्या भारतीय बाजारात पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगचा वाटा अंदाजे 30% आहे.
क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (CAS) कायम
३ ऑगस्ट २०२६ रोजी सुरू झालेले क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (CAS) कायम राहणार असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. काही मार्केट पार्टिसिपंट्सना जुन्या ट्रेडिंग सिस्टीम एकत्रिकरण आणि सुरुवातीच्या अस्थिरतेबाबत चिंता वाटत असली तरी, SEBI या डेटावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. बाजारात कोणतीही फेरफार (Manipulation) होत असल्याचे पुरावे नाहीत आणि जुन्या पद्धतीवरून नवीन पद्धतीकडे वळल्यानंतर सहभाग वाढल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
SLBM मध्ये मोठे बदल अपेक्षित
SEBI चे पुढील मोठे लक्ष सिक्युरिटीज लेंडिंग अँड बॉरोइंग मेकॅनिझम (SLBM) मध्ये सुधारणा करण्यावर आहे. या सेगमेंटमधील दीर्घकाळापासूनच्या समस्या सोडवण्यासाठी SEBI एक कन्सल्टेशन पेपर (Consultation Paper) तयार करत आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, मर्यादित सहभाग आणि जास्त बोरिंग कॉस्टमुळे या भागात लिक्विडिटीची (Liquidity) कमतरता जाणवते. SLBM फ्रेमवर्क सुधारल्यास, क्लोजिंग ऑक्शन सेशनला अधिक चांगला सपोर्ट मिळेल आणि इंटर-एक्सचेंज आर्बिट्रेज (Inter-exchange Arbitrage) वाढेल, ज्यामुळे कॅश मार्केट (Cash Market) अधिक मजबूत होईल.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
या बदलांमुळे बाजाराची रचना मजबूत करण्यावर भर दिला जाईल, केवळ अल्पकालीन डेरेव्हेटिव्ह (Derivative) स्ट्रॅटेजीवर लक्ष केंद्रित केले जाणार नाही. तथापि, या बदलांमुळे काही ऑपरेशनल आव्हाने उभी राहू शकतात. अनेक संस्थांना त्यांच्या अल्गोरिथमिक ट्रेडिंग सिस्टीम (Algorithmic Trading Systems) नवीन CAS फ्रेमवर्कनुसार अपडेट कराव्या लागतील. SLBM वरील कन्सल्टेशन पेपर बाजारासाठी पुढील महत्त्वाची पायरी असेल, कारण बोरिंग कॉस्ट किंवा सहभागाच्या नियमांमधील कोणतेही बदल मार्केट लिक्विडिटी आणि भविष्यातील ट्रेडिंग स्ट्रॅटेजीवर परिणाम करतील. रेगुलेटरचे स्पष्ट धोरण सूचित करते की भविष्यातील धोरणे ऑप्शन्स सेगमेंटशी संबंधित वेगवान ट्रेडिंग वातावरणापेक्षा संरचनात्मक स्थिरतेला अधिक प्राधान्य देतील.