SEBI म्युच्युअल फंड कंपन्यांना मर्यादित संख्येने पॅसिव्ह फंड्स (Passive Funds) लॉन्च करण्याची परवानगी देण्याचा विचार करत आहे. यामुळे गुंतवणूकदारांसाठी गोंधळ कमी होईल, मात्र नवकल्पनांवर मर्यादा येण्याची शक्यता आहे.
SEBI कडून मोठे बदल?
भारतीय सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड (SEBI) सध्या एका मोठ्या बदलाच्या तयारीत आहे. बाजारात उपलब्ध असलेल्या पॅसिव्ह म्युच्युअल फंड्सच्या (Passive Mutual Funds) संख्येवर मर्यादा घालण्याचा विचार SEBI करत आहे. या निर्णयामुळे म्युच्युअल फंड उद्योगाला एक नवी दिशा मिळेल आणि रिटेल गुंतवणूकदारांना एकाच प्रकारचे अनेक फंड्स खरेदी करण्याचा गोंधळ टाळता येईल.
पॅसिव्ह फंडांची वाढ आणि चिंता
भारतात पॅसिव्ह फंडांची मागणी प्रचंड वाढली आहे. हे फंड्स निफ्टी (Nifty) किंवा सेन्सेक्स (Sensex) सारख्या निर्देशांकांची (Index) कामगिरी फॉलो करतात. उपलब्ध आकडेवारीनुसार, जुलै 2026 पर्यंत पॅसिव्ह फंडांच्या व्यवस्थापनाखालील मालमत्ता (AUM) ₹15.5 ट्रिलियन पर्यंत पोहोचली आहे, जी एकूण म्युच्युअल फंड उद्योगाच्या 18% आहे. ऑगस्ट 2026 पर्यंतच्या वर्षात 130 पेक्षा जास्त नवीन पॅसिव्ह फंड्स लॉन्च झाले, तर ॲक्टिव्ह फंड्स फक्त 86 लॉन्च झाले.
SEBI च्या मते, बाजारात या फंड्सची 'पुनरावृत्ती' (Redundancy) वाढत आहे. अनेक फंड्स एकाच प्रकारच्या इन्व्हेस्टमेंट फॅक्टर्सवर (Investment Factors) आधारित आहेत, ज्यामुळे रिटेल गुंतवणूकदारांमध्ये गोंधळ निर्माण होतो.
नवकल्पनांवर प्रश्नचिन्ह?
मात्र, काही मार्केट एक्सपर्ट्सनी या संभाव्य मर्यादेवर चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, यामुळे फंड हाऊसेसच्या नवीन गुंतवणूक स्ट्रॅटेजी (Investment Strategies) लॉन्च करण्याच्या क्षमतेवर मर्यादा येऊ शकतात. काही जणांचे म्हणणे आहे की, फंड्सच्या संख्येऐवजी इंडेक्सची गुणवत्ता सुधारण्यावर SEBI ने लक्ष केंद्रित करावे. इंडेक्सची लिक्विडिटी (Liquidity), पारदर्शकता (Transparency) आणि निर्देशांकाचे अचूक अनुकरण करण्याची क्षमता यावर लक्ष दिल्यास चुकीचे प्रॉडक्ट्स बाजारात येणार नाहीत आणि नवकल्पनांनाही वाव मिळेल.
सध्याची स्थिती
हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, या चर्चा सध्या प्राथमिक टप्प्यात आहेत. कोणताही अधिकृत नियम, परिपत्रक किंवा मसुदा अद्याप जारी करण्यात आलेला नाही. म्युच्युअल फंड उद्योगासाठी नवीन नियम 1 एप्रिल 2026 पासून लागू झाले आहेत.
गुंतवणूकदार आणि मार्केट पार्टिसिपंट्सनी SEBI च्या पुढील निर्णयांवर लक्ष ठेवावे. SEBI गुंतवणुकीच्या पर्यायांना सोपे बनवणे आणि उद्योगातील नवकल्पनांना प्रोत्साहन देणे, यात कसा समतोल साधते हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.