SEBI ने स्टॉक एक्स्चेंजना स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर लिस्ट होण्यापासून रोखले आहे. बाजारातील नियामक भूमिका आणि व्यवसाय यामध्ये स्पष्ट अंतर राखण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला असून, यामुळे सध्याची शासन व्यवस्था कायम राहणार आहे.
भारतीय शेअर बाजाराचे नियामक असलेल्या SEBI ने स्पष्ट केले आहे की, आता कोणत्याही स्टॉक एक्स्चेंजला स्वतःच्याच प्लॅटफॉर्मवर शेअर्स लिस्ट करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. मुंबईतील एका कार्यक्रमात SEBI चे चेअरमन तुहिन कांत पांडे यांनी ही माहिती दिली. या निर्णयामुळे गेल्या काही काळापासून सुरू असलेल्या चर्चेला पूर्णविराम मिळाला आहे.
निर्णयामागचे मुख्य कारण काय?
स्टॉक एक्स्चेंज हे केवळ नफा कमावणारे व्यावसायिक घटक नसून, ते बाजाराचे 'फ्रंट-लाईन रेग्युलेटर' म्हणूनही काम करतात. बाजारावर देखरेख ठेवणे, नियमांची अंमलबजावणी करणे आणि सहभागींवर नजर ठेवणे ही त्यांची जबाबदारी आहे. जर एक्स्चेंज स्वतःच्याच प्लॅटफॉर्मवर लिस्ट झाले, तर ते स्वतःच्याच शेअर्सचे नियमन करतील, ज्यामुळे 'कॉन्फ्लिक्ट ऑफ इंटरेस्ट' (Conflict of Interest) निर्माण होऊ शकतो. बाजाराची विश्वासार्हता आणि पारदर्शकता टिकवून ठेवण्यासाठी SEBI ने हा धोका टाळण्याचा निर्णय घेतला आहे.
NSE आणि BSE च्या गुंतवणूकदारांसाठी काय बदलले?
जागतिक बाजारात काही ठिकाणी 'सेल्फ-लिस्टिंग'ची सुविधा असली, तरी भारताने सुरक्षेला प्राधान्य दिले आहे. सध्याची व्यवस्था पाहता, National Stock Exchange (NSE) हा BSE वर लिस्टेड आहे आणि ही पद्धत पुढेही अशीच कायम राहणार आहे. गुंतवणूकदारांनी आता या एक्स्चेंजच्या रचनेत बदलाची अपेक्षा न ठेवता, त्यांच्या व्यवसायाची प्रगती, मार्केट शेअर आणि महसूल यावर लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे आहे.