भारतीय सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड (SEBI) नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) च्या एका प्रस्तावावर विचार करत आहे. या प्रस्तावानुसार, NSE स्वतःचे शेअर्स स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर 'Permitted-to-Trade' (PTT) अंतर्गत ट्रेड करण्याची परवानगी मागितली आहे. हा निर्णय सप्टेंबर २०२६ मध्ये येणाऱ्या NSE च्या IPO च्या पार्श्वभूमीवर महत्त्वाचा ठरू शकतो.
NSE स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर शेअर्स ट्रेड करणार?
सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (SEBI) सध्या एका महत्त्वपूर्ण प्रस्तावावर विचार करत आहे. या प्रस्तावानुसार, नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) ला स्वतःचे शेअर्स स्वतःच्याच ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्मवर 'Permitted-to-Trade' (PTT) या चौकटीत ट्रेड करण्याची परवानगी मिळू शकते. सामान्यतः, स्टॉक एक्सचेंजेसना तटस्थ कामकाज, योग्य किंमत शोधणे आणि पारदर्शक मार्केट सर्व्हिलन्स सुनिश्चित करण्यासाठी प्रतिस्पर्धी एक्सचेंजवर त्यांचे शेअर्स लिस्ट करणे आवश्यक असते.
नियामकांचे लक्ष कशावर?
या निर्णयामागे संभाव्य हितसंबंधांचे संघर्ष (conflict of interest) आणि बाजाराची अखंडता (market integrity) यांसारख्या मुद्द्यांवर SEBI बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. जर NSE स्वतः शेअर्स जारी करणारा आणि ट्रेडिंगची जागा चालवणारा असेल, तर किंमत शोधणे आणि मार्केट सर्व्हिलन्सवर याचा काय परिणाम होईल, याचे मूल्यांकन केले जात आहे. याव्यतिरिक्त, लिक्विडिटीच्या एकाग्रतेबद्दलही चिंता व्यक्त केली जात आहे. विश्लेषकांच्या मते, जर NSE प्लॅटफॉर्मवरच ट्रेडिंगला परवानगी मिळाली, तर BSE सारख्या इतर एक्सचेंजेसवरील ट्रेडिंग व्हॉल्यूम्स मोठ्या प्रमाणात NSE कडे वळू शकतात.
बाजारावर आणि BSE वर परिणाम
या संभाव्य नियामक बदलामुळे बाजारात आधीच हालचाल दिसून येत आहे. ऑगस्ट २०, २०२६ रोजी, या प्रस्तावाच्या वृत्तांनंतर BSE च्या शेअर्समध्ये सुमारे 2.5% ते 3.2% पर्यंत घसरण झाली. गुंतवणूकदारांना या रचनेचा ट्रेडिंग व्हॉल्यूम्स आणि बाजारातील स्पर्धात्मक वातावरणावर कसा परिणाम होईल, याची चिंता वाटत आहे.
NSE चा IPO आणि पुढील दिशा
या नियामक चर्चेसोबतच, NSE सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धात अपेक्षित असलेल्या आपल्या मोठ्या IPO च्या योजनांवरही पुढे जात आहे. NSE ला या इश्यूसाठी SEBI कडून 'No Objection Certificate' (NOC) आधीच मिळाले आहे. हा IPO पूर्णपणे ऑफर-फॉर-सेल (OFS) स्वरूपाचा आहे, ज्यामध्ये सुमारे 148.9 दशलक्ष (million) इक्विटी शेअर्सचा समावेश असेल. महत्त्वाचे म्हणजे, हा OFS असल्याने NSE ला या सार्वजनिक इश्यूमधून कोणतीही रक्कम मिळणार नाही.
NSE च्या शेअर ट्रेडिंगची अंतिम दिशा SEBI च्या निर्णय प्रक्रियेवर अवलंबून असेल. मार्केटमधील सहभागी याबद्दल अधिक स्पष्टतेची वाट पाहत आहेत की, मार्केट इन्फ्रास्ट्रक्चर संस्थांसाठी PTT चौकटीचा वापर अधिकृत केला जाईल का. येत्या आठवड्यांमध्ये SEBI कडून या संरचनेबाबत मार्गदर्शक तत्त्वे आणि NSE च्या IPO च्या वेळापत्रकातील प्रगती यावर लक्ष ठेवावे लागेल.