SEBI ने ७ डिसेंबरपासून डेरिव्हेटिव्ह सेटलमेंट्स आणि क्लोजिंग ऑक्शन वेगळे करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या बदलामुळे कॅश मार्केटमधील अस्थिरता कमी होऊन किंमत शोधणे (Price Discovery) अधिक सोपे होणार आहे.
बाजार स्थिरतेसाठी नवीन पाऊल
भारतीय शेअर बाजार नियामक SEBI ने क्लोजिंग ऑक्शन सेशनच्या रचनेत मोठा बदल केला आहे. ७ डिसेंबरपासून, इंडेक्स आणि स्टॉक डेरिव्हेटिव्ह्जचे सेटलमेंट आता शेवटच्या ३० मिनिटांतील 'व्हॉल्युम वेटेड ॲव्हरेज प्राईस' (VWAP) नुसार केले जाईल. यामुळे क्लोजिंग ऑक्शनचा मूळ उद्देश, म्हणजेच शेअर्सची योग्य क्लोजिंग प्राईस निश्चित करणे, अधिक अचूकपणे साध्य होईल.
पॅसिव्ह गुंतवणुकीचा वाढता कल
भारतात पॅसिव्ह गुंतवणूक (Index Funds आणि ETFs) झपाट्याने वाढत आहे. २०२१ मध्ये ९.८% असलेला हा हिस्सा आता १८.६% वर पोहोचला आहे. हे फंड इंडेक्सला फॉलो करत असल्याने, दिवसाच्या शेवटच्या मिनिटांत त्यांचे मोठे ट्रेड होतात. पूर्वी, डेरिव्हेटिव्ह सेटलमेंट्समुळे बाजारत अस्थिरता निर्माण व्हायची, जी आता या निर्णयामुळे नियंत्रणात येईल.
तज्ज्ञांच्या सुधारणांच्या मागण्या
बाजार अधिक सक्षम करण्यासाठी तज्ज्ञांनी काही महत्त्वाच्या सूचना केल्या आहेत:
१. इम्बॅलन्स-ओन्ली ऑर्डर्स: जागतिक बाजारांप्रमाणे, मार्केट क्लोज होण्यापूर्वी खरेदी आणि विक्री ऑर्डरमधील तफावत मार्केट मेकर्सना समजल्यास लिक्विडिटी वाढण्यास मदत होईल.
२. SLB मेकॅनिझम: सिक्युरिटीज लेंडिंग आणि बोरोंइंग (SLB) अधिक खुले केल्यास आर्बिट्रेजर्ससाठी शेअरची उपलब्धता वाढेल.
३. STT वरील पुनर्विचार: सध्या असलेला ०.१% सिक्युरिटीज ट्रान्झॅक्शन टॅक्स (STT) हा अनेकदा लिक्विडिटी प्रोव्हायडर्सच्या नफ्यापेक्षा जास्त असतो. त्यामुळे या कराची पुनर्रचना केल्यास बाजारात सहभागी होणाऱ्यांची संख्या वाढू शकते.