SEBI ने आर्थिक क्षेत्रातील सात श्रेणींसाठी नवीन 'कॉमन ॲडव्हर्टाइजमेंट कोड' (CAC) लागू केला आहे. आता जाहिरातींसाठी पूर्व-परवानगीची गरज नसून, ३ दिवसांत रिपोर्टिंग करणे बंधनकारक आहे. सेलिब्रिटींच्या माध्यमातून ब्रँड प्रमोशनचा मार्ग मोकळा झाला असला तरी, गुंतवणूकदारांना आता अधिक सावध राहण्याची गरज आहे.
भारतीय शेअर बाजाराचे नियामक, SEBI (Securities and Exchange Board of India) ने जाहिरात नियमावलीत मोठी सुधारणा करत 'कॉमन ॲडव्हर्टाइजमेंट कोड' (CAC) जाहीर केला आहे. या नियमावलीचा फटका शेअर ब्रोकर्स, म्युच्युअल फंड्स, पोर्टफोलिओ मॅनेजर्स, इन्व्हेस्टमेंट ॲडव्हायझर्स आणि रिसर्च ॲनालिस्ट्स यांसारख्या सात महत्त्वाच्या क्षेत्रांना बसणार आहे. आता कंपन्यांना कोणतीही जाहिरात प्रसिद्ध करण्यापूर्वी नियामक किंवा स्टॉक एक्स्चेंजची पूर्व-परवानगी घेण्याची गरज उरलेली नाही.
नवीन नियमांचे मुख्य बदल:
- सेलिब्रिटी एंडोर्समेंट: आता कंपन्या त्यांच्या ब्रँड-लेव्हल कॅम्पेन्ससाठी सेलिब्रिटींचा वापर करू शकतील. मात्र, यामुळे ग्राहकांची दिशाभूल होणार नाही याची जबाबदारी कंपन्यांवर असेल.
- पोस्ट-इश्यू रिपोर्टिंग: जाहिरात प्रसिद्ध केल्यानंतर ३ कामाच्या दिवसांत त्याचा सविस्तर रिपोर्ट SEBI कडे सादर करणे आता बंधनकारक आहे.
- सेल्फ-रेग्युलेशन (Self-Regulation): या निर्णयामुळे कंपन्यांवर आता स्वयंचलित शिस्त पाळण्याची मोठी जबाबदारी आली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे महत्त्वाचे?
जरी नियमावली सुलभ झाली असली, तरी गुंतवणूकदारांनी जाहिरातींना पाहून केवळ सेलिब्रिटींच्या प्रभावाखाली येणे धोक्याचे ठरू शकते. Past Risk and Return Verification Agency कडून मिळालेल्या डेटाचा वापर कंपन्या मार्केटिंगसाठी करू शकतील, पण कोणत्याही स्कीममध्ये गुंतवणूक करण्यापूर्वी त्यातील जोखीम आणि 'डिस्क्लेमर' वाचणे अत्यंत गरजेचे आहे.
SEBI ची ही पावले कंपन्यांसाठी 'क्रिएटिव्ह फ्रीडम' देणारी असली, तरी मार्केटमधील गैरव्यवहार रोखण्यासाठी नियामक किती कडक भूमिका घेते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.