SEBI चे चेअरमन तुहिन कांत पांडे यांनी सोशल मीडियावरील अनधिकृत सल्ल्यांबाबत गुंतवणूकदारांना कडक इशारा दिला आहे. आता सर्व स्टॉक ब्रोकर्सना त्यांच्या ॲप्सवर अधिकृत जनजागृती संदेश दाखवणे अनिवार्य करण्यात आले असून, यामुळे **२२.५ कोटी** गुंतवणूकदारांना सुरक्षा मिळणार आहे.
५ ऑक्टोबर २०२६ पासून भारतातील सर्व स्टॉक ब्रोकर्सना त्यांच्या वेबसाइट आणि ट्रेडिंग ॲप्सवर गुंतवणूकदार जनजागृती संदेश प्रदर्शित करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. २२.५ कोटी डिमॅट खात्यांचा टप्पा गाठल्यानंतर, SEBI ने अनधिकृत सल्ल्यांपासून सामान्य गुंतवणूकदारांचे संरक्षण करण्यासाठी हे पाऊल उचलले आहे.
अनधिकृत सल्ल्यांचा धोका
SEBI चेअरमन तुहिन कांत पांडे यांनी स्पष्ट केले आहे की, सोशल मीडियावरील 'फिनफ्लुएन्सर्स'च्या सल्ल्यावर आंधळेपणाने विश्वास ठेवणे धोकादायक ठरू शकते. ताज्या आकडेवारीनुसार, सुमारे ६२% गुंतवणूकदार अशा अनधिकृत स्रोतांच्या प्रभावाखाली असतात, ज्यांचा कोणताही अधिकृत ट्रॅक रेकॉर्ड नसतो. भरवशाच्या सल्ल्यांऐवजी केवळ 'हर्ड मेंटॅलिटी'मुळे होणाऱ्या गुंतवणुकीत मोठे आर्थिक नुकसान होऊ शकते.
AI आणि जनजागृती उपक्रम
या समस्येवर मात करण्यासाठी SEBI कडून तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर केला जात आहे:
- प्रकल्प जागृत (Project Jagrook): एप्रिल २०२६ मध्ये सुरू झालेली ही मोहीम १३ भाषांमध्ये आर्थिक साक्षरता पसरवण्याचे काम करत आहे.
- प्रकल्प सुदर्शन (Project Sudarsan): सोशल मीडियावरील दिशाभूल करणाऱ्या माहितीवर लक्ष ठेवण्यासाठी AI-आधारित साधने वापरली जात आहेत.
- R(AI)DAR: ॲसेट मॅनेजमेंट कंपन्यांच्या जाहिरातींची पडताळणी करण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा वापर करून पारदर्शकता वाढवली जात आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय करावे?
गुंतवणूकदारांनी मार्केटमधील गोंधळ (Noise) आणि विश्वासार्ह डेटा यातील फरक ओळखायला हवा. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी संबंधित सल्लागार किंवा प्लॅटफॉर्मची नोंदणी तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे. आगामी काळात SEBI चे हे कडक धोरण गुंतवणूकदारांच्या निर्णयात किती बदल घडवून आणते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.