SEBI ने आता 'समूहीक प्रतिवेदन मंच' (Samuhik Prativedan Manch) ची व्याप्ती वाढवत ती क्लिअरिंग मेंबर्सपर्यंत नेली आहे. ३० सप्टेंबर २०२६ पासून सुरू होणाऱ्या या बदलामुळे १,०६६ मार्केट एंटिटीजचा दुहेरी रिपोर्टिंगचा त्रास वाचणार असून त्यांचा ऑपरेशनल खर्च कमी होणार आहे.
सेबीने (SEBI) बाजारातील मध्यस्थांसाठी सुलभता वाढवण्याच्या दृष्टीने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. आता 'समूहीक प्रतिवेदन मंच' या कॉमन रिपोर्टिंग प्लॅटफॉर्मचा वापर क्लिअरिंग मेंबर्सनाही करता येणार आहे, जे स्टॉक ब्रोकर म्हणूनही काम करतात. सध्या क्लिअरिंग मेंबर्सना वेगवेगळ्या स्टॉक एक्स्चेंज आणि क्लिअरिंग कॉर्पोरेशन्सकडे सारखेच रिपोर्ट वेगवेगळे जमा करावे लागतात. यामुळे प्रशासकीय कामाचा ताण वाढतो आणि चुका होण्याची शक्यताही जास्त असते. या नवीन प्रणालीमुळे एकाच ठिकाणी रिपोर्ट सबमिट केल्यावर तो संबंधित सर्व संस्थांना उपलब्ध होईल.
दोन टप्प्यांत अंमलबजावणी
सेबीने या प्रणालीच्या अंमलबजावणीसाठी दोन टप्पे निश्चित केले आहेत:
- पहिला टप्पा: ३० सप्टेंबर २०२६ पासून सुरू होईल, ज्यामध्ये १४ मुख्य कॉम्प्लायन्स रिपोर्टचा समावेश असेल. हे एकूण रिपोर्टिंगच्या ६०% भार कमी करतील.
- दुसरा टप्पा: ३१ डिसेंबर २०२६ पासून उर्वरित सर्व रिपोर्टिंग कामे या मंचाद्वारे केली जातील.
या निर्णयाचा फायदा १,०६६ क्लिअरिंग मेंबर्सना होणार आहे. याआधी जुलै २०२५ मध्ये सेबीने स्टॉक ब्रोकर्ससाठी ही सुविधा सुरू केली होती. आता भविष्यात 'प्रोफेशनल क्लिअरिंग मेंबर्स'साठीही ही सोय उपलब्ध करून देण्याचा सेबीचा विचार आहे. या केंद्रीकृत प्रणालीमुळे डेटा फ्लो सुधारणार असून, मध्यस्थांवरील प्रशासकीय बोजा मोठ्या प्रमाणात कमी होईल.