SEBI ने 'Demat 2.0' च्या माध्यमातून ₹१,०२५ कोटींचे कॉर्पोरेट बॉण्ड्स यशस्वीरीत्या सेटल केले आहेत. यामध्ये टोकनाइज्ड ॲसेट्स आणि डिजिटल रुपयाचा (e₹) वापर करण्यात आला असून गुंतवणूकदारांना आता कोणत्याही नवीन डिमॅट अकाउंटची गरज भासणार नाही.
बॉण्ड मार्केटमध्ये नवे तंत्रज्ञान
SEBI ने 'Demat 2.0' अंतर्गत कॉर्पोरेट बॉण्ड्सच्या सेटलमेंटसाठी एक नवी यंत्रणा विकसित केली आहे. १० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत, या पायलट प्रोजेक्टद्वारे तब्बल ₹१,०२५ कोटींचे टोकनाइज्ड कॉर्पोरेट बॉण्ड्स सेटल झाले आहेत. या प्रक्रियेत REC Limited आणि Larsen & Toubro यांनी प्रत्येकी ₹५०० कोटी, तर IIFL ने ₹२५ कोटींचे बॉण्ड्स जारी केले आहेत. या व्यवहारांसाठी RBI च्या डिजिटल रुपयाचा (e₹) वापर करण्यात आला आहे.
अॅटोमिक सेटलमेंटचा फायदा
या सिस्टिमचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे 'अॅटोमिक' डिलिव्हरी-व्हर्सेस-पेमेंट. याचा अर्थ असा की, बॉण्ड्सचे हस्तांतरण आणि त्यासाठीचे पेमेंट एकाच वेळी होणार आहे. जर पेमेंट झाले नाही, तर सिक्युरिटी ट्रान्सफर होणार नाही. यामुळे पारंपारिक सेटलमेंटमधील जोखीम पूर्णपणे कमी होणार आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय बदलले?
गुंतवणूकदारांसाठी ही प्रक्रिया पूर्णपणे सिमलेस असेल. तुम्हाला नवीन डिमॅट अकाउंट किंवा पुन्हा KYC करण्याची गरज नाही. हे सर्व बॉण्ड्स विद्यमान डिपॉझिटरी इन्फ्रास्ट्रक्चरचाच भाग असतील आणि ISIN तसेच सर्व कायदेशीर संरक्षण पूर्वीप्रमाणेच कायम राहणार आहे.
पुढील आव्हाने
ही एक प्रगत यंत्रणा असल्याने, DLT नेटवर्क आणि स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्सच्या सुरक्षेवर भर दिला जाणार आहे. सध्यातरी हे केवळ संस्थात्मक (Institutional) स्तरावर राबवण्यात आले असून, भविष्यात दुय्यम बाजारपेठ (Secondary Market) आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी (Retail Investors) याचे दरवाजे खुले होण्याची शक्यता आहे.