SEBI ने ३ ऑगस्ट २०२६ पासून लागू केलेल्या नवीन क्लोजिंग ऑक्शन (Closing Auction) नियमांमुळे ETF च्या किमतींमध्ये तफावत दिसून येत आहे. F&O आणि नॉन-F&O शेअर्सच्या वेळेतील फरकामुळे गुंतवणूकदारांसाठी ही एक नवी डोकेदुखी ठरत आहे.
किमतींमधील गोंधळ (Pricing Mismatches)
ही समस्या मुख्यत्वे वेळेच्या फरकामुळे निर्माण झाली आहे. ३:१५ वाजता F&O शेअर्स ऑक्शन फेजमध्ये प्रवेश करतात, तर नॉन-F&O शेअर्स ३:३० पर्यंत सामान्यपणे ट्रेड करत राहतात. या १५ मिनिटांच्या काळात ज्या ETF मध्ये दोन्ही प्रकारचे शेअर्स असतात, त्यांचे 'इंडिकेटिव्ह नेट ॲसेट व्हॅल्यू' (iNAV) अचूकपणे मोजणे कठीण होत आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, एका बाजूला भाव स्थिर आहेत तर दुसऱ्या बाजूला बाजार सुरू आहे, ज्यामुळे ETF ची खरी किंमत स्पष्ट होत नाहीये.
लिक्विडिटी आणि गुंतवणुकीवर परिणाम
या तांत्रिक अडचणीमुळे मार्केट मेकर (Market Maker) समोर पेच निर्माण झाला आहे. त्यांना ETF च्या बास्केटमधील सर्व शेअर्सचे रिअल-टाइम भाव मिळत नसल्याने, ते खरेदी-विक्रीसाठी (Bid-Ask) योग्य भाव देऊ शकत नाहीत. याचा थेट फटका रिटेल गुंतवणूकदारांना बसतो, कारण त्यांना ट्रेड करताना जास्त 'स्प्रेड' (Spread) द्यावा लागत आहे. सध्या देशांतर्गत ETF उद्योगाचे मूल्य ११.७१ लाख कोटी रुपये इतके मोठे आहे, त्यामुळे या छोट्या तांत्रिक त्रुटीचेही मोठे आर्थिक परिणाम होऊ शकतात.
नियमन आणि मार्केटची स्थिती
नव्या नियमांमागचा हेतू 'प्राइस डिस्कव्हरी' सुधारणे आणि फेरफार (Manipulation) रोखणे हा असला तरी, आव्हाने कायम आहेत. ऑगस्ट २०२६ मध्ये SEBI ने या ऑक्शन विंडोमध्ये फेरफार करणाऱ्या दोन संस्थांवर कारवाई केली होती, ज्यावरून हे स्पष्ट होते की नियामक यंत्रणा यावर कडक लक्ष ठेवून आहे. आता गुंतवणूकदारांनी या १५ मिनिटांच्या विशेष विंडोमध्ये सावध राहणे गरजेचे आहे, कारण या काळात व्होलॅटिलिटी (Volatility) वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.