SEBI चे चेअरमन तुहीन कांत पांडे यांनी कॉर्पोरेट कल्चरमध्ये मोठ्या बदलाचे आवाहन केले आहे. सार्वजनिक कंपन्यांच्या संस्थापकांनी स्वतःला मालक न समजता जनतेच्या पैशांचे विश्वस्त (Steward) समजले पाहिजे, असे स्पष्ट निर्देश त्यांनी दिले आहेत.
सार्वजनिक भागधारकांची जबाबदारी (Accountability)
गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात मोठा संदेश म्हणजे विश्वास आणि जबाबदारी. पांडे यांच्या मते, जेव्हा एखादी कंपनी मार्केटमधून पैसा उभा करते, तेव्हा तो पैसा सामान्य लोकांचा असतो. त्यामुळे संस्थापकांनी याला स्वतःची मालमत्ता न मानता सार्वजनिक ट्रस्ट समजले पाहिजे. कॉर्पोरेट गव्हर्नन्स हे केवळ कागदी नियम नसून व्यवसायाची दीर्घकालीन ताकद आहे, असे त्यांनी अधोरेखित केले.
SEBI आता IPO च्या माध्यमातून जमा केलेल्या पैशांच्या वापराबद्दलचे नियम अधिक कडक करत आहे. यामुळे कंपन्यांच्या आर्थिक निर्णयांमध्ये पारदर्शकता येईल आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांचे हित सुरक्षित राहील.
बोर्डरूममध्ये सुधारणा (Strengthening the Boardroom)
अनेक कंपन्यांमध्ये 'नाममात्र' बोर्ड ऑफ डायरेक्टर्स असतात, जे फक्त नियमांची पूर्तता करतात. मात्र, यापुढे स्वतंत्र संचालकांना (Independent Directors) अधिक अधिकार आणि जबाबदारी दिली जाणार आहे. नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ सिक्युरिटीज मार्केट्स (NISM) च्या मदतीने बोर्ड सदस्यांचे प्रशिक्षण वाढवण्यावर SEBI भर देत आहे.
तंत्रज्ञान आणि डेटा गव्हर्नन्सचे धोके
आजच्या काळात गव्हर्नन्स म्हणजे फक्त फायनान्स नाही, तर डेटा आणि AI ही मोठी आव्हाने आहेत. विदेशी तंत्रज्ञानावर जास्त अवलंबून राहणे हे कंपनीसाठी धोक्याचे ठरू शकते. भारताचा R&D वरील खर्च अजूनही GDP च्या ०.६% ते ०.८% इतकाच मर्यादित आहे. त्यामुळे पुढील पिढीतील उद्योजकांनी केवळ स्केल वाढवण्यावर भर न देता, स्वतःची बौद्धिक संपदा (Intellectual Property) निर्माण करण्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे, असा सल्लाही पांडे यांनी दिला.