3 ऑगस्ट 2026 पासून, भारतीय शेअर बाजारात F&O (फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स) साठी पात्र असलेल्या स्टॉक्समध्ये नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (Closing Auction Session) लागू होणार आहे. या बदलामुळे F&O ट्रेडिंगची वेळ दुपारी 3:40 पर्यंत वाढवली जाईल आणि अंतिम क्लोजिंग प्राईस ठरवण्यासाठी एक नवीन ऑक्शन प्रक्रिया सुरू होईल.
बाजारात नवीन बदल लागू
सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (SEBI) च्या नवीन नियमांनुसार, 3 ऑगस्ट 2026 पासून भारतीय शेअर बाजारात (Indian Stock Exchanges) रोजच्या ट्रेडिंगच्या वेळेत मोठे बदल होणार आहेत. हे बदल विशेषतः क्लोजिंग प्राईस (Closing Price) कशी निश्चित केली जाईल आणि डेरिव्हेटिव्ह ट्रेडर्सना (Derivatives Traders) पोझिशन्स मॅनेज करण्यासाठी अधिक वेळ कसा मिळेल, यावर केंद्रित आहेत.
F&O स्टॉक्ससाठी क्लोजिंग ऑक्शन सेशन
या बदलांमधील एक प्रमुख बाब म्हणजे फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स (F&O) सेगमेंटसाठी पात्र असलेल्या स्टॉक्ससाठी नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (CAS) सुरू करणे. पूर्वी, क्लोजिंग प्राईस मार्केट बंद होण्याच्या शेवटच्या 30 मिनिटांतील ट्रेड्सच्या सरासरी किमतीवरून ठरवली जात होती. आता याऐवजी एक नवीन ऑक्शन मेकॅनिझम (Auction Mechanism) वापरला जाईल. याचा उद्देश दिवसाच्या शेवटी खरेदी आणि विक्रीचे ऑर्डर्स एकत्र करून प्राईसची अचूकता सुधारणे हा आहे.
या F&O-पात्र स्टॉक्ससाठी, नियमित ट्रेडिंग सेशन दुपारी 3:15 वाजता संपेल. त्यानंतर, 3:20 वाजता ऑक्शन प्रक्रिया सुरू होईल. या प्रक्रियेत दोन ऑर्डर एंट्री फेजेस असतील: पहिली 3:20 ते 3:25 आणि दुसरी 3:25 ते 3:30. दुसऱ्या फेजमध्ये, गुंतवणूकदारांना मार्केट ऑर्डर्स रद्द किंवा बदलता येणार नाहीत. दुपारी 3:30 ते 3:35 दरम्यान ऑर्डर मॅचिंग (Order Matching) होईल आणि अंतिम अधिकृत क्लोजिंग प्राईस निश्चित केली जाईल.
डेरिव्हेटिव्ह ट्रेडिंगची वाढलेली वेळ आणि प्री-ओपन अपडेट्स
इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह्ज किंवा F&O सेगमेंटमध्ये ट्रेडिंगची वेळ 10 मिनिटांनी वाढवून दुपारी 3:40 पर्यंत केली जाईल. यामुळे ट्रेडर्सना मार्केट बंद होण्याच्या जवळ पोझिशन्स मॅनेज करण्यासाठी अधिक लवचिकता मिळेल. मात्र, F&O मध्ये नसलेल्या कॅश सेगमेंट स्टॉक्ससाठी ट्रेडिंगची वेळ दुपारी 3:30 पर्यंत अपरिवर्तित राहील.
SEBI ने प्री-ओपन सेशनमध्येही (Pre-Open Session) बदल केले आहेत. आता ऑर्डर एंट्री 9:00 AM ते 9:07 AM पर्यंत असेल, तर ऑर्डर मॅचिंग 9:07 AM ते 9:15 AM दरम्यान होईल. नियमित मार्केट सेशन 9:15 AM ला सुरू होईल.
हे बदल भारतीय बाजाराला जागतिक स्तरावरच्या सर्वोत्तम पद्धतींशी (Global Best Practices) जुळवून घेण्यासाठी केले जात आहेत. नियामक (Regulators) आशा करतात की ऑक्शन-आधारित क्लोजिंग प्राईसमुळे अचानक मोठ्या ट्रेड्सचा क्लोजिंग प्राईसवर होणारा परिणाम कमी होईल आणि इंडेक्स ईटीएफ (Index ETFs) सारख्या पॅसिव्ह फंडांना (Passive Funds) कमी ट्रॅकिंग एररसह (Tracking Error) त्यांचे एंड-ऑफ-डे ट्रेड्स (End-of-Day Trades) पूर्ण करता येतील. गुंतवणूकदारांनी सुरुवातीच्या आठवड्यांमध्ये या नवीन बदलांमुळे व्होलॅटिलिटी (Volatility) आणि लिक्विडिटीवर (Liquidity) होणाऱ्या परिणामांवर लक्ष ठेवावे.