शेअर बाजारातील दिग्गज Axis Capital ला SEBI ने फटकारले आहे. मर्चंट बँकर असतानाही कंपनीने नियमांचे उल्लंघन करून क्रेडिट गॅरंटी दिल्याचा ठपका ठेवण्यात आला आहे, ज्यामुळे **₹166.84 कोटी** भरपाई देण्याची वेळ आली होती.
सेबीने (SEBI) मर्चंट बँकर म्हणून कार्यरत असलेल्या Axis Capital Limited च्या कार्यपद्धतीवर गंभीर ताशेरे ओढले आहेत. कंपनीने आपल्या मर्यादेबाहेर जाऊन गुंतवणूकदारांना 'नॉन-कन्व्हर्टिबल डिबेंचर्स' (NCD) मध्ये क्रेडिट गॅरंटी दिली होती, जे मर्चंट बँकिंगच्या नियमांत बसत नाही. या प्रकारामुळे कंपनी एक 'लेंडर' म्हणून काम करत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
Sojo Infotel प्रकरणातील धक्का
या वादाच्या केंद्रस्थानी Sojo Infotel Pvt Ltd सोबतचे एक विशिष्ट व्यवहार होते. यामध्ये Axis Capital ने अशा काही अटी ठेवल्या होत्या की, जर इस्यूअरने पैसे परत केले नाहीत, तर कंपनीला स्वतः गुंतवणूकदारांना पैसे द्यावे लागणार होते. जेव्हा इस्यूअर डिफॉल्ट झाला, तेव्हा Axis Capital ला तब्बल ₹166.84 कोटी भरावे लागले. हे पेमेंटच सिद्ध करते की कंपनी केवळ एक सेवा देणारी संस्था नसून कर्जाची हमी घेणारी संस्था म्हणून वावरत होती.
व्यवसायावर परिणाम
तपासादरम्यान असे समोर आले की, अशा प्रकारच्या स्ट्रक्चर्ड डील्समधून Axis Capital ने अंदाजे ₹299 कोटी कमावले आहेत. कंपनीने मालमत्ता तारण (Asset Hypothecation) असल्याचा बचाव केला असला, तरी सेबीने तो फेटाळून लावला. सेबीच्या मते, मर्चंट बँकरने क्रेडिट रिस्क घेणे हे नियमांविरुद्ध आहे, कारण यासाठी लेंडिंग संस्थांसारखी भांडवली आणि नियामक देखरेख आवश्यक असते.
एप्रिल 2023 मध्ये कंपनीने अशा प्रकारची स्ट्रक्चर्ड डील्स बंद केली आहेत, तरीही या कारवाईने वित्तीय संस्थांना नियमांचे काटेकोर पालन करण्याचा इशारा दिला आहे.