भारताच्या डेरिव्हेटिव्ह मार्केटमध्ये (F&O) काम करणाऱ्या वैयक्तिक गुंतवणूकदारांसाठी **FY26** अत्यंत खराब ठरले. सेबीच्या (SEBI) ताज्या आकडेवारीनुसार, तब्बल **88%** ट्रेडर्सना तोटा झाला असून एकूण **₹91,685 कोटींचा** फटका बसला आहे.
ऑप्शन्स ट्रेडिंगचा विळखा
सेबीच्या अहवालानुसार, रिटेल ट्रेडर्सच्या एकूण नुकसानापैकी 92% वाटा हा एकट्या ऑप्शन्स ट्रेडिंगमुळे झाला आहे. सुमारे 97% रिटेल ट्रेडर्स 'ऑप्शन बायिंग' (Option Buying) करतात. कमी वेळेत जास्त नफा मिळवण्याच्या हव्यासामुळे ते एक्सपायरीच्या जवळ असलेल्या अत्यंत अस्थिर कॉन्ट्रॅक्ट्समध्ये पैसे गुंतवतात, जे एका लॉटरीप्रमाणे काम करते.
संस्थात्मक खेळाडू विरुद्ध रिटेल ट्रेडर्स
रिटेल ट्रेडर्सना केवळ बाजाराच्या जोखमीचाच सामना करावा लागत नाही, तर त्यांना हाय-फ्रिक्वेन्सी ट्रेडिंग (HFT) आणि प्रगत अल्गोरिदम वापरणाऱ्या संस्थात्मक खेळाडूंशी (Institutional players) लढावे लागते. या संस्थात्मक खेळाडूंकडे अधिक चांगले तंत्रज्ञान आणि कमी खर्चात व्यवहार करण्याची क्षमता असते.
अदृश्य खर्च आणि कमी झालेली संख्या
केवळ ट्रेडिंगमधील नुकसानच नाही, तर FY22 ते FY26 दरम्यान रिटेल ट्रेडर्सनी ब्रोकरेज, टॅक्स आणि एक्सचेंज चार्जेस म्हणून ₹1 लाख कोटींहून अधिक रक्कम खर्च केली आहे. मात्र, आता मार्केटमधील जोखीम ओळखून ट्रेडर्स सावध होत असल्याचे दिसते. FY26 मध्ये सक्रिय रिटेल ट्रेडर्सची संख्या 20% ने घटून 78.6 लाखांवर आली असून नवीन येणाऱ्यांचे प्रमाणही 40% ने कमी झाले आहे.