आज भारतीय शेअर बाजारात, विशेषतः Nifty 50 मध्ये, नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सिस्टम (Closing Auction System) लागू झाल्यानंतर शेवटच्या काही मिनिटांत **200** अंकांची मोठी उसळी दिसली. या नवीन प्रणालीमुळे बाजारात अनपेक्षित अस्थिरता निर्माण झाली.
नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सिस्टमची सुरुवात
भारतीय शेअर बाजारात आज एक नवीन नियमावली लागू झाली, ज्याचे नाव आहे 'क्लोजिंग ऑक्शन सिस्टम' (Closing Auction System). या प्रणालीमुळे Nifty 50 इंडेक्सच्या शेवटच्या काही मिनिटांत 200 हून अधिक अंकांची वाढ झाली. या बदलाचा मुख्य उद्देश बाजारातील अंतिम किमतीत अधिक पारदर्शकता आणणे हा होता, परंतु पहिल्याच दिवशी कमी ट्रेडिंग व्हॉल्यूममुळे (Trading Volume) बाजारात गोंधळ उडाला.
प्रणाली कशी काम करते?
यापूर्वी, दिवसाची अंतिम बंद किंमत (Closing Price) काढण्यासाठी वॉल्यूम-वेटेड ॲव्हरेज प्राईस (Volume-Weighted Average Price) वापरली जात असे. परंतु, नवीन प्रणालीनुसार, दुपारनंतर 3:15 ते 3:35 या वेळेत खरेदी-विक्रीचे सर्व ऑर्डर्स (Orders) एकाच स्थिर किमतीवर जुळवले जातात. आज या प्रणालीच्या पहिल्याच दिवशी, कमी सहभागामुळे (Low Participation) कमी व्हॉल्यूम दिसला. अशा कमी लिक्विडिटीच्या (Liquidity) वातावरणात, इंडेक्समधील मोठ्या कंपन्यांच्या अगदी लहान ट्रेड्समुळेसुद्धा अंतिम किमतीवर मोठा परिणाम झाला. यामुळे Nifty 50 मध्ये 1.6% ची वाढ होऊन तो 24,774 वर बंद झाला.
इंडेक्समधील कंपन्यांवर परिणाम
या नवीन प्रणालीमुळे ICICI Bank, Axis Bank आणि Grasim सारख्या अनेक मोठ्या कंपन्यांच्या शेअर्सच्या किमतीत 3:15 च्या आधीच्या पातळीपेक्षा लक्षणीय वाढ दिसून आली. याव्यतिरिक्त, Asian Paints, Kotak Mahindra Bank, Nestle India, SBI, Tata Steel आणि Titan यांसारख्या शेअर्सच्या किमतीत सुद्धा 1% पेक्षा जास्त वाढ झाली. कमी ट्रेड होऊनही किमतीत झालेली ही वाढ, कमी सहभागामुळे किमती किती अचूक आहेत, यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण करते.
बाजाराचे पुढील चित्र आणि गुंतवणूकदारांसाठी सल्ला
बाजार तज्ज्ञांच्या मते, सुरुवातीला दिसणारी ही अस्थिरता तात्पुरती आहे. जसा बाजारातील ट्रेडर्स आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदारांना (Institutional Investors) या नवीन प्रक्रियेची सवय होईल, तसे लिक्विडिटी आणि किमतीतील स्थिरता सामान्य होईल. सध्या, आजच्या अंतिम बंद भावाने बाजाराची खरी भावना (Market Sentiment) पूर्णपणे दर्शविली नाही, असे मानले जात आहे. काही जाणकारांनी बाजाराची दिशा समजून घेण्यासाठी सिंथेटिक फ्युचर्स (Synthetic Futures) पाहण्याचा सल्ला दिला आहे. पुढील काळात, ऑक्शन विंडोमध्ये ट्रेडिंग व्हॉल्यूम वाढतो की नाही, यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. कारण अचूक किंमत शोधण्यासाठी (Price Discovery) जास्त सहभाग आवश्यक आहे. गुंतवणूकदारांनी पुढील सेशन्समध्ये लक्ष ठेवावे की बाजाराला नवीन नियमांनुसार जुळवून घेताना, ऑक्शनच्या आधीच्या आणि अंतिम किमतीमधील तफावत कमी होते की नाही.