शेअर बाजारात मोठा बदल! आता 'क्लोजिंग ऑक्शन सेशन' लागू होणार

बाजारात येणार नवीन नियम

भारतीय शेअर बाजारात एक महत्त्वपूर्ण बदल होणार आहे. ३ ऑगस्ट २०२६ पासून, बाजारात 'क्लोजिंग ऑक्शन सेशन' (CAS) सुरू केले जाईल. या बदलामुळे जगभरातील प्रमुख स्टॉक एक्सचेंज जसे की न्यूयॉर्क स्टॉक एक्सचेंज (NYSE) आणि लंडन स्टॉक एक्सचेंज (LSE) यांच्याप्रमाणेच भारतीय बाजारातही आता मोठ्या ऑर्डर्ससाठी एक वेगळे सत्र असेल.

ट्रेडिंग वेळेत बदल

नवीन नियमांनुसार, फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स (Futures and Options) सेगमेंटमधील स्टॉक्सची ट्रेडिंग दुपारी ३:१५ वाजता संपेल. इक्विटी (Equity) मार्केटची ट्रेडिंग दुपारी ३:३० पर्यंत चालू राहील, तर इंडेक्स आणि स्टॉक फ्युचर्स-ऑप्शन्स कॉन्ट्रॅक्ट्स दुपारी ३:४० वाजता बंद होतील. मार्केट उघडण्याची वेळ मात्र सारखीच राहील. सध्या मार्केट बंद होण्याच्या वेळी व्हॉल्यूम-वेटेड ॲव्हरेज (Volume-weighted average) नुसार क्लोजिंग प्राईस ठरवली जाते, पण आता या नवीन ऑक्शन सेशनमुळे ही पद्धत बदलेल.

क्लोजिंग ऑक्शन सेशनचे महत्त्व

या नवीन सेशनचा मुख्य उद्देश 'प्राइस डिस्कव्हरी' (Price Discovery) सुधारणे हा आहे. सध्या, अनेक मोठे इन्स्टिट्यूशनल इन्व्हेस्टर्स (Institutional Investors) मार्केट बंद होण्यापूर्वी मोठ्या प्रमाणात शेअर्स खरेदी किंवा विक्री करतात, जेणेकरून त्यांच्या बेंचमार्क प्राईसशी जुळवता येईल. यामुळे अनेकदा किमतीत अचानक चढ-उतार दिसून येतात. नवीन प्रणालीमध्ये, या मोठ्या ऑर्डर्स एकाच वेळी एका निश्चित किमतीवर मॅच केल्या जातील. यामुळे क्लोजिंग प्राईसला स्थिरता मिळेल आणि किमतींमध्ये फेरफार होण्याची शक्यता कमी होईल.

इंट्राडे ट्रेडर्ससाठी काय बदल?

इंट्राडे ट्रेडिंग (Intraday Trading) करणाऱ्यांसाठी नवीन वेळापत्रकामुळे काही बदल करावे लागतील. मार्जिन इंट्राडे स्क्वेअर-ऑफ (MIS) प्रोडक्ट्स वापरणाऱ्यांसाठी ऑटो स्क्वेअर-ऑफची (Auto Square-off) वेळ बदलण्यात आली आहे. ऑक्शन सेशनमध्ये सहभागी असलेल्या स्टॉक्ससाठी दुपारी ३:१० वाजेपर्यंत पोझिशन्स स्क्वेअर-ऑफ कराव्या लागतील. जे स्टॉक्स ऑक्शनमध्ये नसतील, त्यांच्यासाठी दुपारी ३:२० ची वेळ असेल. फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स कॉन्ट्रॅक्ट्ससाठी दुपारी ३:२५ पर्यंत पोझिशन स्क्वेअर-ऑफ करण्याची अंतिम मुदत असेल. या नव्या वेळेकडे दुर्लक्ष केल्यास पोझिशन्स लवकर बंद होऊ शकतात.

मोठ्या ट्रेड्स एकाच वेळी, नियंत्रित पद्धतीने पूर्ण झाल्यामुळे मार्केट अधिक कार्यक्षम होईल आणि इन्स्टिट्यूशनल पार्टिसिपेंट्ससाठी ट्रेडिंगचा खर्च कमी होऊ शकतो. पुढील काही आठवड्यांमध्ये इंट्राडे ट्रेडर्सना त्यांच्या स्ट्रॅटेजीमध्ये बदल करणे आणि दिवसाच्या शेवटच्या मिनिटांतील व्होलॅटिलिटी पॅटर्नवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.