३ ऑगस्टपासून भारतीय स्टॉक एक्सचेंज F&O (फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स) स्टॉक्ससाठी १५ मिनिटांचे नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (CAS) सुरु करणार आहेत. या नवीन प्रणालीमुळे शेअरच्या किमतीतील फेरफार कमी होतील आणि किंमती अधिक अचूकपणे ठरतील. हे बदल गुंतवणूकदारांच्या पोर्टफोलिओचे मूल्यांकन अधिक योग्य करण्यास मदत करतील.
F&O स्टॉक्सच्या क्लोजिंग प्राईसमध्ये बदल
३ ऑगस्ट, २०२६ पासून भारतीय स्टॉक मार्केटमध्ये फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स (F&O) सेगमेंटमधील स्टॉक्सच्या क्लोजिंग प्राईस निश्चित करण्याच्या पद्धतीत मोठा बदल होणार आहे. आता 'क्लोजिंग ऑक्शन सेशन' (CAS) नावाची नवीन प्रणाली लागू केली जाईल, जी मार्केट बंद होण्याच्या वेळेत, म्हणजेच दुपारी ३:१५ ते ३:३० वाजेपर्यंत चालेल. सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (SEBI) च्या मार्गदर्शनाखाली हा निर्णय घेण्यात आला असून, याचा उद्देश मार्केटमधील पारदर्शकता वाढवणे आणि ट्रेडिंगच्या शेवटी होणारे कृत्रिम किमतीतील चढ-उतार कमी करणे हा आहे.
VWAP ऐवजी सिंगल इक्विलिब्रियम प्राईस
सध्या, क्लोजिंग प्राईस ही ट्रेडिंगच्या शेवटच्या ३० मिनिटांतील व्हॉल्यूम-वेटेड ॲव्हरेज प्राईस (VWAP) नुसार ठरवली जाते. मात्र, या पद्धतीवर बऱ्याचदा टीका झाली आहे, कारण शेवटच्या क्षणी होणाऱ्या मोठ्या ट्रेड्समुळे किंमतीत अचानक मोठे बदल होऊ शकतात. नवीन CAS प्रणालीमध्ये, खरेदी आणि विक्रीचे ऑर्डर्स १५ मिनिटांच्या विंडोमध्ये जमा केले जातील आणि एकाच 'इक्विलिब्रियम प्राईस'वर मॅच केले जातील. यामुळे किंमती सरासरी काढण्याऐवजी एका निश्चित किमतीवर ठरतील.
हा बदल विशेषतः मोठ्या संस्थात्मक ट्रेड्सच्या परिणामांना लक्ष्य करतो. पॅसिव्ह फंड्स आणि मोठे गुंतवणूकदार अनेकदा इंडेक्स बेंचमार्क्सशी जुळण्यासाठी मार्केट बंद होण्यापूर्वी मोठे ट्रेड्स करतात. या मोठ्या ऑर्डर्समुळे शेअरच्या किमतीत अचानक वाढ किंवा घट होऊ शकते, ज्यामुळे क्लोजिंग व्हॅल्यू चुकीची दर्शविली जाते. सर्व ऑर्डर्स एकत्र करून एकाच किमतीवर मॅच केल्याने, अंतिम किंमत केवळ एका मोठ्या ट्रेडवर अवलंबून न राहता, मागणी आणि पुरवठ्याचे अचूक प्रतिबिंब दर्शवेल, अशी अपेक्षा आहे.
मार्केट टाइमिंग आणि ट्रेडिंगवर परिणाम
CAS लागू झाल्यानंतर F&O स्टॉक्ससाठी ट्रेडिंगची वेळ दुपारी ३:४० पर्यंत वाढवली जाईल. ज्या स्टॉक्सचा F&O मध्ये समावेश नाही, त्यांच्यासाठी सध्याची ट्रेडिंग पद्धत कायम राहील, परंतु पोस्ट-मार्केट सेशनची वेळ बदलून दुपारी ३:५० ते ४:०० अशी केली जाईल.
रिटेल गुंतवणूकदारांसाठी, हा बदल प्रामुख्याने बॅक-एंड प्रक्रियेतील एक समायोजन आहे. तथापि, यामुळे फायनान्शियल रिपोर्टिंगची अचूकता वाढण्याची शक्यता आहे. अधिक स्थिर क्लोजिंग प्राईसमुळे म्युच्युअल फंडांचे नेट ॲसेट व्हॅल्यू (NAV) आणि गुंतवणूकदारांच्या पोर्टफोलिओचे दैनिक मूल्यांकन अधिक अचूक होईल. जुन्या सरासरी-किंमत पद्धतीवरील अवलंबित्व कमी केल्याने, फंड्ससाठी ट्रॅकिंग एरर्स कमी होतील आणि बेंचमार्क इंडेक्स दिवसाच्या शेवटी मार्केटचे अधिक विश्वासार्ह चित्र दर्शवतील.