नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजने (NSE) देशातील पहिली 'टोकनाइज्ड' कॉर्पोरेट बाँड जारी करून एक नवा इतिहास रचला आहे. REC Limited आणि Larsen & Toubro च्या माध्यमातून तब्बल **₹1,000 कोटी** उभारण्यात आले असून, यामुळे बाँड मार्केटमध्ये जलद सेटलमेंटचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
बाँड मार्केटचे आधुनिक रूप
नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजने (NSE) कर्ज बाजाराच्या पायाभूत सुविधांना आधुनिक बनवण्यासाठी हे मोठे पाऊल उचलले आहे. सेबीच्या (SEBI) 'रेग्युलेटरी सँडबॉक्स' (Regulatory Sandbox) अंतर्गत या पायलट प्रोजेक्टची अंमलबजावणी करण्यात आली आहे. यात REC Limited आणि Larsen & Toubro या दोन्ही बड्या कंपन्यांनी प्रत्येकी ₹500 कोटी उभारले आहेत.
'टोकनायझेशन' म्हणजे नक्की काय?
पारंपारिक पद्धतीने बाँड जारी करताना खूप कागदपत्रे आणि मध्यस्थांची गरज लागते, ज्यामुळे प्रक्रिया लांबते. मात्र, 'डिस्ट्रिब्युटेड लेजर टेक्नॉलॉजी' (DLT) चा वापर केल्यामुळे आता 'ॲटॉमिक सेटलमेंट' शक्य होणार आहे. याचा अर्थ, बाँड्सची मालकी हस्तांतरित होणे आणि रोख रकमेचे व्यवहार एकाच वेळी पूर्ण होतील. यामुळे बँकिंग आणि मॅन्युअल रिकन्सिलिएशनचा वेळ वाचणार असून फसवणुकीचा धोकाही कमी होईल.
गुंतवणुकीचे तपशील आणि प्रतिसाद
REC Limited ने ७ सप्टेंबर रोजी आपली इश्यू आणली होती, ज्यात ₹100 कोटींचा बेस साईज आणि ₹400 कोटींचा ग्रीन शू ऑप्शन होता. गुंतवणूकदारांकडून याला उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला असून ही इश्यू ७.९ पट सबस्क्राईब झाली. याचा कूपन रेट ७.३०% इतका होता. त्यानंतर ९ सप्टेंबर रोजी Larsen & Toubro ने आपली इश्यू लाँच केली.
भविष्यातील संधी
सध्या हे तंत्रज्ञान चाचणीच्या टप्प्यावर आहे. परंतु, जर हे यशस्वी ठरले, तर बँका आणि म्युच्युअल फंड्स सारख्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी बाँडचा व्यवहार करणे अत्यंत सोपे आणि पारदर्शक होणार आहे. भविष्यात हे तंत्रज्ञान सर्वसामान्यांच्या मार्केटसाठी उपलब्ध झाल्यास व्यवहारांचा खर्च कमी होऊन गुंतवणूकदारांचा वेळ वाचेल, अशी अपेक्षा आहे.