NSE च्या सिंगल-स्टॉक फ्युचर्समधील ५९.४% ट्रेडिंग व्हॉल्यूम केवळ ४ दिवसांच्या एक्सपायरी विंडोमध्येच होतो. यामुळे सरासरी व्हॉल्यूम दिशाभूल करणारा ठरू शकतो आणि सामान्य दिवसांत लिक्विडिटीचा धोका वाढू शकतो.
व्हॉल्यूमचा खोटा चेहरा
मार्केट ॲनालिटिक्स फर्म Vtrender च्या ताज्या अहवालानुसार, सप्टेंबर २०२६ मध्ये टॉप १०० सिंगल-स्टॉक फ्युचर्सचा ५९.४% ट्रेडिंग व्हॉल्यूम हा केवळ ४ दिवसांच्या एक्सपायरी विंडोमध्ये दिसून आला. ऑगस्टमध्ये हे प्रमाण ५५% होते, जे दर्शवते की बहुतांश व्हॉल्यूम हा दैनंदिन आवडीमुळे नसून केवळ कॉन्ट्रॅक्ट्सच्या 'रोलओव्हर'मुळे येतो.
सरासरी विरुद्ध मेडियन (Median) व्हॉल्यूम
डेटावर नजर टाकल्यास, या १०० कंत्राटांचा सरासरी दैनंदिन व्यवहार ११.४० लाख इतका दिसत असला तरी, मेडियन व्हॉल्यूम (Median Volume) फक्त ६.५९ लाख आहे. याचाच अर्थ, अनेक शेअर्स वरवर पाहता लिक्विड दिसत असले तरी, महिन्याच्या इतर दिवसांत त्यांत व्यवहारांची संख्या अत्यंत कमी असते. यामुळेच एक्झिट किंवा एन्ट्री करताना व्यापाऱ्यांना मोठ्या अडथळ्यांचा सामना करावा लागू शकतो.
शेअर्सनुसार भिन्न चित्र
लिक्विडिटीची ही स्थिती प्रत्येक शेअरनुसार बदलत आहे:
- PB Fintech: येथे एक्सपायरी विंडोमध्ये सामान्य दिवसांच्या तुलनेत तब्बल १५.७ पट अधिक व्हॉल्यूम दिसतो.
- Solar Industries आणि Paytm: या कंपन्यांचे व्यवहार अधिक स्थिर असून, त्यांचे रोलओव्हर मल्टिपल अनुक्रमे १.९ आणि २.० आहे.
- दिग्गज शेअर्स: HDFC Bank, Reliance Industries आणि Infosys यांसारख्या मोठ्या शेअर्समध्येही एक्सपायरीचा प्रभाव स्पष्ट दिसतो, जिथे दैनंदिन मेडियन व्हॉल्यूम सरासरीपेक्षा लक्षणीयरीत्या खाली येतो.
अस्थिरतेवर (Volatility) परिणाम
ऑगस्टमध्ये Closing Auction Session (CAS) आणि नवीन नियमावलीमुळे अस्थिरता (Implied Volatility) ९० च्या वर गेली होती, जी सप्टेंबरमध्ये काहीशी स्थिरावली आहे. बाजारातील या बदलांचा आणि व्हॉल्यूमच्या केंद्रीकरणाचा अभ्यास करणे व्यापाऱ्यांसाठी आता अपरिहार्य झाले आहे.