National Stock Exchange (NSE) ने आता आपल्याच प्लॅटफॉर्मवर स्वतःचे शेअर्स लिस्ट करण्याबाबत SEBI कडे पुनर्विचार करण्याची मागणी केली आहे. सध्याच्या नियमांनुसार भारतीय एक्सचेंजला स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर लिस्ट होण्यास बंदी आहे, ज्यामुळे हे पाऊल महत्त्वाचे मानले जात आहे.
काय आहे नेमका वाद?
भारतातील प्रमुख शेअर बाजार असलेल्या NSE ने मार्केट रेग्युलेटर SEBI सोबत एक नवीन चर्चा सुरू केली आहे. NSE चे चेअरमन श्रीनिवास इनजेती यांनी संकेत दिले आहेत की, उद्योगाने आता जागतिक स्तरावरील प्रथांचा विचार करायला हवा, जिथे एक्सचेंज स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर लिस्ट होऊ शकतात. सध्या भारतीय कायद्यानुसार, कोणताही एक्सचेंज स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर स्वतःचे शेअर्स ट्रेड करू शकत नाही.
सध्याची स्थिती काय आहे?
सध्या NSE चे शेअर्स हे प्रतिस्पर्धी बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) वर लिस्ट आहेत. भारतात हा नियम 'कॉन्फ्लिक्ट ऑफ इंटरेस्ट' (Conflict of Interest) टाळण्यासाठी बनवण्यात आला होता. регуलेटरची भीती अशी आहे की, जर एखादा एक्सचेंज स्वतःच स्वतःवर नियंत्रण (Surveillance) ठेवत असेल, तर पारदर्शकतेचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.
जागतिक चित्र वेगळे
लंडन, न्यूयॉर्क आणि सिडनी यांसारख्या मोठ्या जागतिक वित्तीय केंद्रांमध्ये एक्सचेंज स्वतःच्या प्लॅटफॉर्मवर लिस्टेड आहेत. तिथे प्रगत तंत्रज्ञान आणि कडक नियमावलीच्या मदतीने हिताचा संघर्ष (Conflict of Interest) टाळला जातो. NSE कडे भारतात कॅश आणि ऑप्शन्स ट्रेडिंगमध्ये मोठा मार्केट शेअर असल्याने, त्यांना जागतिक मानकांनुसार काम करायचे आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्व?
हा विषय केवळ नियमांचा नसून कॉर्पोरेट गव्हर्नन्सचा आहे. २०१२ पूर्वी भारतात एक्सचेंजच्या लिस्टिंगवर पूर्ण बंदी होती, जी नंतर हटवण्यात आली. आता जर SEBI या नियमात बदल करत असेल, तर बाजाराच्या एकूण कार्यपद्धतीत मोठे बदल पाहायला मिळू शकतात. मात्र, मार्केटची पारदर्शकता कायम राखणे हे सर्वात मोठे आव्हान असेल.