केंद्र सरकार आता आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) नियंत्रित करण्यासाठी एक स्वतंत्र कायदा आणण्याच्या तयारीत आहे. डीपफेकसारख्या धोक्यांना तोंड देण्यासाठी सध्याच्या IT नियमांच्या पलीकडे जाऊन हा नवीन कायदा तयार केला जाईल. त्याचबरोबर, टाटा इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये झालेल्या कथित डेटा चोरीच्या तपासालाही सरकारने दुजोरा दिला आहे. यामध्ये Apple च्या आयफोनशी संबंधित संवेदनशील माहितीचा समावेश आहे.
AI कायद्याच्या दिशेने भारताची वाटचाल
केंद्र सरकार सध्या माहिती तंत्रज्ञान (Information Technology) नियमांच्या पलीकडे जाऊन आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) साठी एक समर्पित कायदेशीर चौकट तयार करण्याच्या तयारीत आहे. IT सचिव एस. कृष्णन यांनी सांगितले की, AI संबंधित चिंता हाताळण्यासाठी सध्याचे IT नियम उपयुक्त असले तरी, सिंथेटिक मीडिया आणि सायबर गुन्हेगारीच्या वाढत्या धोक्यांमुळे अधिक विशिष्ट कायद्याची गरज आहे. सरकार लवकरच या नवीन कायद्याचा मसुदा तयार करण्याची प्रक्रिया सुरू करेल, जेणेकरून जुन्या नियमांमध्ये समाविष्ट नसलेल्या गुंतागुंतीच्या समस्यांवर तोडगा काढता येईल.
डीपफेक आणि चुकीच्या माहितीवर नियंत्रण
AI तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या वापरामुळे जगभरातील अनेक देश आता यावर अधिक कडक निर्बंध आणत आहेत. भारताने याआधीच काही पाऊले उचलली आहेत, जसे की २०२१ मध्ये IT नियमांमध्ये सुधारणा करून ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म्सना AI-निर्मित किंवा सिंथेटिक कंटेंट आढळल्यास तो तीन तासांच्या आत काढून टाकण्याचे बंधन घातले आहे. नवीन प्रस्तावांमध्ये AI द्वारे तयार केलेल्या मीडियाला स्पष्टपणे लेबल लावण्याची सक्ती केली जाणार आहे, जेणेकरून वापरकर्त्यांना त्याची ओळख पटेल. तंत्रज्ञान आणि डिजिटल मीडिया कंपन्यांमधील गुंतवणूकदारांसाठी, या नवीन नियमांमुळे कंपन्यांना अधिक खर्च करावा लागू शकतो आणि कंटेंटवर लक्ष ठेवण्यासाठी प्रगत तांत्रिक प्रणालींची आवश्यकता भासू शकते.
टाटा इलेक्ट्रॉनिक्समधील डेटा चोरीचा तपास
या घडामोडींच्या समांतर, सरकारने टाटा इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये झालेल्या कथित डेटा चोरीच्या तपासालाही दुजोरा दिला आहे. या घटनेत Apple च्या नवीन आयफोन मॉडेल्सबद्दलची संवेदनशील माहिती लीक झाल्याचे वृत्त आहे. इंडियन कॉम्प्युटर इमर्जन्सी रिस्पॉन्स टीम (CERT-In) या चोरीच्या घटनांचा तपास करत आहे, जेणेकरून किती माहिती लीक झाली आहे हे स्पष्ट होईल आणि आवश्यक सुरक्षा उपाययोजना केल्या जातील. टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स हे इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन क्षेत्रातील एक प्रमुख नाव असून, Apple साठी भारतात एक महत्त्वाचे पुरवठादार (supplier) आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे काय?
भागधारकांसाठी, AI साठी स्वतंत्र कायदा आणण्याची ही घोषणा नियामक वातावरणात (regulatory environment) एक महत्त्वाचे बदल दर्शवते. याचा तंत्रज्ञान कंपन्या, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स आणि AI स्टार्टअप्सवर परिणाम होऊ शकतो. वाढत्या नियमांमुळे कंपन्यांना कायदेशीर आणि तांत्रिक अनुपालनावर (compliance) अधिक खर्च करावा लागेल, ज्यामुळे विशेषतः लहान कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सच्या प्रकरणात, गुंतवणूकदारांनी डेटा चोरीच्या संभाव्य धोक्याकडे आणि पुरवठा साखळीतील (supply chain) व्यत्ययाकडे लक्ष ठेवले पाहिजे, विशेषतः जर ही चोरी गोपनीय ग्राहक बौद्धिक संपदा (intellectual property) संबंधित असेल. गुंतवणूकदारांनी CERT-In कडील अधिकृत अपडेट्स आणि कंपनीकडून जाहीर केल्या जाणाऱ्या पुढील घडामोडींवर लक्ष ठेवावे.