परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FIIs) आता सध्याच्या शेअर्सची विक्री करत असले, तरी भारतीय IPO आणि QIP मध्ये मात्र मोठी गुंतवणूक करत आहेत. जागतिक जोखमींचे व्यवस्थापन करताना भारताच्या वाढीवर विश्वास ठेवण्याचा हा एक धोरणात्मक बदल आहे.
परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) भारतीय शेअर बाजाराकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलला आहे. सध्या हे गुंतवणूकदार दुय्यम बाजारात (Secondary Market) शेअर्सची विक्री करत असले, तरी IPO आणि QIP सारख्या प्राथमिक बाजारात (Primary Market) मात्र अब्जावधींची गुंतवणूक करत आहेत. यातून हे स्पष्ट होते की, हे गुंतवणूकदार भारताबाहेर जात नसून, ते आता अधिक सावधगिरीने गुंतवणुकीचे निर्णय घेत आहेत.
प्राथमिक बाजार ठरतोय महत्त्वाचा पर्याय
सध्या प्राथमिक बाजार हा परदेशी भांडवलासाठी मुख्य केंद्र बनला आहे. नवीन इश्यूजमध्ये सहभागी होऊन, हे गुंतवणूकदार संपूर्ण बाजाराच्या अस्थिरतेत न अडकता थेट विशिष्ट कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करत आहेत. बाजारातील एकूण वातावरण सावध असतानाही कंपन्यांना निधी उभारण्यासाठी IPO आणि QIP हे एक महत्त्वाचे माध्यम ठरत आहेत.
आकडेवारी काय सांगते?
डेटावर नजर टाकल्यास, दुय्यम बाजारात मोठी विक्री होत असताना प्राथमिक बाजारातील रस कायम आहे. २०२६ मध्ये सप्टेंबरच्या सुरुवातीपर्यंत FII ने दुय्यम बाजारातून ₹२.३२ लाख कोटींची विक्री केली आहे. हा आकडा २०२५ मधील एकूण ₹१.६६ लाख कोटींच्या विक्रीपेक्षा जास्त आहे. केवळ सप्टेंबरच्या पहिल्या आठवड्यातच त्यांनी ₹७,४४३ कोटींची विक्री केली आहे.
जागतिक दबावाचे परिणाम
ही विक्री प्रामुख्याने जागतिक आर्थिक दबावामुळे होत आहे. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती, अमेरिकन डॉलरचे बळकटीकरण आणि अमेरिकन बाँड यील्डमधील वाढ यामुळे भारतातून भांडवल बाहेर जात आहे. मात्र, भारतीय बाजाराला मोठा फटका बसलेला नाही, कारण देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदार (DIIs) एक 'बफर' म्हणून काम करत आहेत. जेव्हा FII विक्री करतात, तेव्हा DII कडून होणारी खरेदी बाजाराला स्थैर्य प्रदान करत आहे.
गुंतवणूकदारांनी कशावर लक्ष ठेवावे?
गुंतवणूकदारांसाठी आगामी IPO आणि QIP ला मिळणारा प्रतिसाद तपासणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, जागतिक तेलाच्या किमती आणि अमेरिकेचे व्याजदर यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे, कारण हे घटकच आगामी काळात बाजाराची दिशा ठरवणार आहेत.