ऑक्टोबर महिन्यात विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPI) भारतीय शेअर बाजारातून **₹38,513 कोटी** काढून घेतले असले तरी, त्यांनी IPO च्या माध्यमातून प्राथमिक बाजारात **₹12,902 कोटींची** मोठी गुंतवणूक केली आहे, जो गेल्या **15 महिन्यांतील** उच्चांक आहे.
परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (FPI) सध्या भारतीय इक्विटी मार्केटबाबत दुहेरी भूमिका घेताना दिसत आहेत. एका बाजूला ते दुय्यम बाजारात (Secondary Market) आक्रमक विक्री करत आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला नवीन कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये, म्हणजेच आयपीओमध्ये (IPO) मोठी गुंतवणूक करत आहेत. नॅशनल सिक्युरिटीज डिपॉझिटरी लिमिटेडच्या (NSDL) आकडेवारीनुसार, ऑक्टोबरमध्ये FPIs ने प्राथमिक बाजारात ₹12,902 कोटी गुंतवले आहेत, जी जुलै 2025 नंतरची सर्वोच्च गुंतवणूक आहे.
दुय्यम बाजारातील विक्रीचा दबाव
नवीन गुंतवणुकीच्या तुलनेत जुन्या शेअर्समधून FPIs बाहेर पडण्याचे प्रमाण मोठे आहे. ऑक्टोबर महिन्यात त्यांनी ₹38,513 कोटींचे शेअर्स विकले आहेत. या वर्षातील त्यांची एकूण नेट विक्री आता ₹2.87 लाख कोटींवर पोहोचली आहे. या मोठ्या विक्रीमुळे शेअर निर्देशांकांवर दबाव कायम आहे.
घरगुती गुंतवणुकीचा 'कवच' (DIIs Power)
भारतीय शेअर बाजाराला सध्या देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा (DIIs) मोठा आधार मिळत आहे. यामध्ये म्युच्युअल फंड, विमा कंपन्या आणि बँकांचा समावेश आहे. ऑक्टोबरमध्ये DIIs ने तब्बल ₹62,220 कोटींचे शेअर्स खरेदी केले आहेत, ज्यामुळे परदेशी विक्रीचा मोठा फटका बाजाराला बसलेला नाही.
जागतिक स्तरावर भांडवल का हलत आहे?
अमेरिकेतील वाढते बॉन्ड यील्ड्स आणि 'येन कॅरी ट्रेड'मधील अस्थिरतेमुळे जागतिक स्तरावर गुंतवणूकदारांचे वर्तन बदलले आहे. तसेच, महागाई आणि कच्च्या मालाच्या किमतींमधील वाढीमुळे परदेशी गुंतवणूकदार अधिक सावध पवित्रा घेत आहेत.
सरकारी कर्जरोख्यांमधूनही काढले पैसे
केवळ इक्विटीच नव्हे, तर सरकारी कर्जरोख्यांमधूनही (Government Securities) FPIs ने माघार घेतली आहे. ऑक्टोबरमध्ये त्यांनी या क्षेत्रातून ₹5,609 कोटींची विक्री केली असून, सलग दोन महिने ते निव्वळ विक्रेते राहिले आहेत. भू-राजकीय तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती हे याचे मुख्य कारण मानले जात आहे.