केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने (CCPA) Rapido ची मालकी असलेल्या Roppen Transportation Services वर **₹10 लाखांचा** दंड ठोठावला आहे. ग्राहकांना फसवणाऱ्या 'डार्क पॅटर्न' आणि 'टिपिंग' प्रक्रियेमुळे ही मोठी कारवाई करण्यात आली आहे.
काय आहे नेमके प्रकरण?
केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने (CCPA) केलेल्या तपासणीत Rapido ॲपमध्ये अनेक त्रुटी आढळल्या आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने 'कन्फर्म शेमिंग' (confirm shaming) आणि राईड बुकिंग दरम्यान वापरले जाणारे चुकीचे कलर-कोडेड प्रायसिंग स्लायडर्स यांचा समावेश आहे. या तंत्रांमुळे ग्राहकांवर अवाजवी दबाव निर्माण केला जात होता, ज्यामुळे राईडचे भाडे ठरल्यानंतरही त्यांना जादा पैसे मोजावे लागत होते.
टिपिंगबद्दलचे नियम
CCPA ने स्पष्ट केले आहे की, राईड सुरू होण्यापूर्वीच टिप देण्याची सक्ती करणे हे ग्राहकहिताच्या विरोधात आहे. टिप ही राईड पूर्ण झाल्यानंतर स्वेच्छेने दिली जाणारी गोष्ट असायला हवी, पण Rapido चा सध्याचा फ्लो ग्राहकांना टिप देण्यासाठी अप्रत्यक्षपणे भाग पाडणारा असल्याचे प्राधिकरणाचे म्हणणे आहे.
इतर कंपन्यांवर काय परिणाम?
Rapido सध्या एक अनलिस्टेड कंपनी असली, तरी हा निर्णय संपूर्ण गिग इकॉनॉमीसाठी (Gig Economy) महत्त्वाचा आहे. CCPA आता Uber, Ola आणि Namma Yatri सारख्या इतर मोठ्या प्लॅटफॉर्म्सच्या कार्यपद्धतीचीही चौकशी करत आहे. 2023 च्या 'डार्क पॅटर्न' नियमावलीचे उल्लंघन करणाऱ्या कंपन्यांना आता त्यांचे ॲप डिझाइन बदलावे लागू शकते.
IPO च्या दृष्टीने आव्हाने
Rapido भविष्यात आपला IPO आणण्याच्या तयारीत असल्याची चर्चा आहे. अशा स्थितीत नियामक नियमांचे पालन करणे कंपनीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे. 2025 मध्ये कंपनीच्या संस्थापकांनी स्वतःचे वर्गीकरण 'नॉन-प्रमोटर' म्हणून केले होते, जे सार्वजनिक होण्याच्या दिशेने एक पाऊल मानले जात आहे. आता या दंडात्मक कारवाईनंतर कंपनीला त्यांच्या धोरणांमध्ये मोठा बदल करावा लागणार आहे.