Competition Commission of India (CCI) च्या चेअरपर्सन रवनीत कौर यांनी AI-आधारित अल्गोरिदमबद्दल गंभीर इशारा दिला आहे. या तंत्रज्ञानामुळे भेदभावपूर्ण किमती (Discriminatory Pricing) आणि स्पर्धेला बाधा पोहचवणारे प्रकार घडू शकतात, ज्यावर आता रेग्युलेटर्सची करडी नजर असेल.
एआय (AI) आणि मार्केटमधील हस्तक्षेप
कॉम्पिटिशन कमिशन ऑफ इंडिया (CCI) ने डिजिटल मार्केटमधील आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्सच्या (AI) जोखमींबाबत औपचारिकपणे चिंता व्यक्त केली आहे. ७ सप्टेंबर २०२६ रोजी रवनीत कौर यांनी स्पष्ट केले की, जरी AI व्यवसायाची कार्यक्षमता वाढवत असले, तरी ते आता 'अँटी-कॉम्पिटिटिव्ह' वर्तनासाठी उत्प्रेरक (Catalyst) ठरू शकते. विशेषतः 'एजंट एआय' (Agentic AI) प्रणालींबद्दल नियमन संस्था अधिक सतर्क झाली आहे, कारण ही सिस्टिम मानवी हस्तक्षेपाशिवाय किमती ठरवण्यासारखे महत्त्वाचे निर्णय घेऊ शकते.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत धोके?
ही बातमी तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कंपन्यांच्या गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची आहे. CCI आता 'अल्गोरिदमिक कोल्यूजन' (Algorithmic Collusion) म्हणजेच एआय सिस्टिम्सद्वारे कंपन्यांकडून प्रतिस्पर्ध्यांच्या किमतींशी जुळवून घेणे किंवा स्वतःच्या सेवांना प्राधान्य देणे यांसारख्या गोष्टींवर सक्रियपणे लक्ष ठेवून आहे. अशा प्रकरणांत दोषी आढळल्यास कंपन्यांवर भारी दंड होऊ शकतो किंवा त्यांना त्यांचे एआय मॉडेल्स पुन्हा डिझाइन करावे लागू शकतात. यामुळे कंपन्यांच्या 'ऑपरेशनल खर्चात' वाढ होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
CCI ची तयारी आणि पुढील वाटचाल
रेग्युलेटरने या जटिलतेचा सामना करण्यासाठी आपली यंत्रणा सज्ज केली आहे. ऑक्टोबर २०२५ मध्ये केलेल्या मार्केट स्टडीनंतर आता CCI ने 'डिजिटल मार्केट्स डिव्हिजन'ची स्थापना केली आहे. या विभागाकडे जटिल सॉफ्टवेअर आणि डिजिटल बिझनेस मॉडेल्सचे ऑडिट करण्याचे तांत्रिक कौशल्य आहे. नियामक स्पष्टपणे सांगत आहेत की, ते नाविन्यपूर्ण प्रयोगांच्या विरोधात नाहीत, पण बाजारातील 'फेअर प्ले' (Fair Play) टिकवून ठेवणे त्यांची प्राथमिकता आहे.
टेक कंपन्यांसाठी धोरणात्मक बदल
आगामी काळात टेक कंपन्यांना 'एआय अकाउंटॅबिलिटी' (AI Accountability) वर लक्ष द्यावे लागेल. ज्या कंपन्या आधीच आपल्या अल्गोरिदमचे सेल्फ-ऑडिट करत आहेत आणि पारदर्शकता पाळत आहेत, त्या स्पर्धेत टिकून राहतील. परंतु, ज्या कंपन्यांचे बिझनेस मॉडेल केवळ आक्रमक डायनॅमिक प्राईसिंगवर आधारित आहे, त्यांना आपली धोरणे बदलावी लागतील. गुंतवणूकदारांनी आता आगामी तिमाही निकालांमध्ये कंपनीच्या 'कॉम्प्लायन्स' आणि एआय धोरणांवरील स्पष्टतेकडे लक्ष दिले पाहिजे.