NASA ने मंगळ ग्रहावर भविष्यात मानव पाठवण्यासाठी एका मोठ्या मानवी अभ्यासाला सुरुवात केली आहे. यासाठी आता स्वयंसेवकांची भरती सुरू झाली आहे, जे एका वर्षासाठी मंगळासारख्या वातावरणात राहून अभ्यास करतील.
मंगळावर 'राहण्याचा' अनुभव
NASA ने CHAPEA (Crew Health and Performance Exploration Analog) प्रोग्राम अंतर्गत स्वयंसेवकांसाठी अर्ज मागवले आहेत. हे मिशन ऑगस्ट 2027 मध्ये सुरू होण्याची शक्यता आहे. या मिशनमध्ये निवड झालेले स्वयंसेवक NASA च्या जॉनसन स्पेस सेंटर, ह्युस्टन, टेक्सास येथे एका वर्षभर चालणाऱ्या विशेष हॅबिटॅटमध्ये (Habitat) राहतील.
हे हॅबिटॅट पृथ्वीवरील अंतराळ स्थानकांसारखेच तयार केले आहे. इथे राहून स्वयंसेवकांना मंगळावरील जीवनातील एकाकीपणा, मर्यादित जागा आणि कठीण कामांचे वेळापत्रक याचा अनुभव घ्यावा लागेल. या काळात ते स्पेसक्राफ्टची देखभाल, वैज्ञानिक प्रयोग आणि मंगळावरून पृथ्वीवर येणाऱ्या संदेशांना लागणारा विलंब (Communication Delay) यांसारख्या गोष्टींचा अनुभव घेतील.
या अभ्यासातून NASA भविष्यातील स्पेस हार्डवेअर डिझाइन (Space Hardware Design) आणि मिशन स्ट्रॅटेजी (Mission Strategy) सुधारणार आहे. तसेच, अंतराळवीरांच्या मानसिक आरोग्यासाठी आणि दैनंदिन कामांचे नियोजन करण्यासाठीही मदत होईल.
पात्रता आणि निवड प्रक्रिया
CHAPEA कार्यक्रमासाठी निवड प्रक्रिया अत्यंत कठीण आहे. अर्जदार हे 30 ते 55 वयोगटातील अमेरिकन नागरिक किंवा स्थायी रहिवासी असावेत. ते धूम्रपान करत नसावेत.
यासाठी STEM क्षेत्रातील (उदा. इंजिनीअरिंग, गणित, विज्ञान) मास्टर डिग्री (Master's Degree) आवश्यक आहे. तसेच, संबंधित कामाचा अनुभव किंवा लष्करी आणि पायलट पार्श्वभूमी असल्यास प्राधान्य दिले जाईल. इंग्रजी भाषेवर प्रभुत्व आणि वैद्यकीय तसेच मानसिक चाचण्यांमध्ये यशस्वी होणे अनिवार्य आहे.
यापूर्वीही CHAPEA चे असे मिशन झाले आहे. या मानवी अभ्यासातून NASA ला अंतराळयान कसे तयार करावे आणि अंतराळवीरांना दीर्घकाळच्या प्रवासात कशी मदत करावी, याबद्दल मौल्यवान माहिती मिळते. अंतराळ क्षेत्रातील गुंतवणूकदार आणि कंपन्या या अभ्यासाकडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत, कारण भविष्यातील व्यावसायिक आणि सरकारी अंतराळ प्रवासासाठी हा अभ्यास महत्त्वाचा ठरू शकतो.