NASA ने Katalyst Space Technologies सोबतचा ३० मिलियन डॉलर्सचा करार रद्द केला आहे. जुन्या Swift Observatory ला वाचवण्यासाठी ही मोहीम आखण्यात आली होती. मात्र, Link स्पेसक्राफ्टमध्ये तांत्रिक बिघाड झाल्याने हे शक्य झाले नाही. यामुळे स्पेस सर्व्हिसिंगमधील धोके समोर आले आहेत.
NASA ने Swift दुर्बिणीला वाचवण्याची मोहीम का थांबवली?
NASA ने २ दशकांहून अधिक काळ कार्यरत असलेल्या 'Neil Gehrels Swift Observatory' या दुर्बिणीला वाचवण्यासाठी आखलेली मोहीम अखेर रद्द केली आहे. १९ ऑगस्ट २०२६ रोजी NASA ने या प्रोजेक्टला थांबवण्याचा निर्णय जाहीर केला. यामुळे, ही दुर्बीण यावर्षी पृथ्वीच्या वातावरणात अनियंत्रितपणे प्रवेश करेल.
यामागे Katalyst Space Technologies या खासगी कंपनीने विकसित केलेले Link स्पेसक्राफ्ट अयशस्वी ठरले आहे. या यानाचे मुख्य काम Swift दुर्बिणीला जोडले जाऊन तिला अधिक स्थिर आणि उंच कक्षेत नेणे हे होते.
Link स्पेसक्राफ्ट अयशस्वी का झाले?
या मोहिमेसाठी Link स्पेसक्राफ्टवर अवलंबून राहणे भाग होते. मात्र, जुलैमध्ये प्रक्षेपणानंतर या यानामध्ये गंभीर यांत्रिक बिघाड झाले. विशेषतः, यातील तीन रिएक्शन व्हील्सपैकी दोन निकामी झाले. हे व्हील्स स्पेसक्राफ्टची दिशा आणि स्थिरता नियंत्रित करण्यासाठी अत्यंत आवश्यक असतात. या बिघाडामुळे स्पेसक्राफ्ट फिरू लागले आणि ते Swift दुर्बिणीपर्यंत पोहोचण्यात अयशस्वी ठरले.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे महत्त्वाचे?
Katalyst Space Technologies ही एक खाजगी कंपनी आहे आणि सार्वजनिक शेअर बाजारात सूचीबद्ध नाही. त्यामुळे, या ३० मिलियन डॉलर्सच्या कराराचा थेट आर्थिक परिणाम मर्यादित आहे.
मात्र, या अयशस्वी मोहिमेमुळे उदयोन्मुख 'कमर्शियल स्पेस सर्व्हिसिंग' उद्योगातील मोठे धोके स्पष्ट झाले आहेत. या उद्योगाचे उद्दिष्ट सॅटेलाइट्सना इंधन पुरवणे, त्यांची दुरुस्ती करणे किंवा त्यांना नव्या कक्षेत हलवणे आहे.
Swift दुर्बिणीचे नुकसान आणि भविष्यातील चिंता
Swift दुर्बिणीची वैज्ञानिक मालमत्ता सुमारे ५०० दशलक्ष डॉलर्स आहे. तिचे आयुष्य वाढवण्यात अपयश आल्याने, खगोलशास्त्राच्या जगात एक मोठे नुकसान झाले आहे. २००४ पासून विश्वातील ऊर्जावान घटनांचा अभ्यास करण्यासाठी हे एक महत्त्वाचे साधन होते.
या अपयशाचा परिणाम भविष्यातील ऑर्बिटल सर्व्हिसिंग प्रकल्पांवर, विशेषतः ३६ वर्षांच्या Hubble Space Telescope च्या संभाव्य बचाव मोहिमांवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करू शकतो, कारण Hubble देखील हळूहळू पृथ्वीच्या वातावरणात प्रवेश करत आहे.
पुढील वाटचाल
Katalyst Space Technologies नुसार, ते Link स्पेसक्राफ्ट अजूनही Swift च्या जवळ चालवतील. उरलेल्या उपकरणांचा वापर नेव्हिगेशन आणि प्रॉक्सिमिटी ऑपरेशन्सची चाचणी घेण्यासाठी केला जाईल, जेणेकरून भविष्यातील मोहिमांसाठी डेटा गोळा करता येईल. स्पेस उद्योगात अशा उच्च-जोखीम असलेल्या ऑर्बिटल दुरुस्ती करणाऱ्या कंपन्यांसाठी नियामक आणि निधी वातावरणावर या अपयशाचा कसा परिणाम होतो, यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल.