उझबेकिस्तानमधील ताश्कंद येथे झालेल्या ५८ व्या आंतरराष्ट्रीय केमिस्ट्री ऑलिम्पियाडमध्ये भारतीय विद्यार्थ्यांनी इतिहास रचला आहे. या स्पर्धेत भारताने चार सुवर्णपदके जिंकली असून, हे देशाचे आजवरचे सर्वोत्तम प्रदर्शन ठरले आहे.
केमिस्ट्री ऑलिम्पियाडमध्ये भारताची ऐतिहासिक कामगिरी
उझबेकिस्तानची राजधानी ताश्कंद येथे १९ जुलै २०२६ रोजी संपन्न झालेल्या ५८ व्या आंतरराष्ट्रीय केमिस्ट्री ऑलिम्पियाड (IChO) मध्ये भारतीय विद्यार्थ्यांनी अभूतपूर्व यश मिळवले आहे. या स्पर्धेत भारताच्या संघाने तब्बल चार सुवर्णपदके जिंकली आहेत. या विजयामुळे भारत जागतिक क्रमवारीत चीन आणि व्हिएतनामसारख्या देशांसोबत अव्वल स्थानी पोहोचला आहे. विशेष म्हणजे, केमिस्ट्री ऑलिम्पियाडच्या इतिहासात भारताने पहिल्यांदाच सर्व सहभागी विद्यार्थ्यांसह सुवर्णपदके जिंकण्याचा हा विक्रम केला आहे.
सर्वात मोठी स्पर्धा आणि इतर शाखांमधील यश
यावर्षीची केमिस्ट्री ऑलिम्पियाड ही आतापर्यंतची सर्वात मोठी स्पर्धा ठरली, ज्यात ९३ देशांतील ३६३ विद्यार्थी सहभागी झाले होते. भारताचे यश केवळ केमिस्ट्रीपुरते मर्यादित नव्हते. याच दिवशी लिथुआनियातील विल्नियस येथे झालेल्या ३७ व्या आंतरराष्ट्रीय बायोलॉजी ऑलिम्पियाड (IBO) मध्येही भारतीय संघाने उत्कृष्ट कामगिरी केली. बायोलॉजी ऑलिम्पियाडमध्ये भारतीय संघाने एक सुवर्णपदक आणि तीन रौप्यपदके जिंकली, ज्यामुळे STEM (विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित) क्षेत्रातील भारताची वाढती ओळख अधोरेखित झाली आहे.
मोठ्या शहरांपलीकडील प्रतिभेचा उदय
या निकालांचे एक खास वैशिष्ट्य म्हणजे, विजेत्या विद्यार्थ्यांमधील प्रादेशिक विविधता. केमिस्ट्रीतील सुवर्णपदक विजेत्यांमध्ये भुवनेश्वरचे देबदत्ता प्रियदर्शी, मंडी गोविंदगडचे हर्षित सिंगला, दिल्लीचे कबीर चिलर आणि हैदराबादचे संदीप कुची यांचा समावेश आहे. त्याचप्रमाणे, बायोलॉजी संघातही महेंद्रगड, हावडा, पाली आणि मानसा येथील विद्यार्थ्यांचा सहभाग होता. यावरून असे दिसून येते की, उच्च-स्तरीय वैज्ञानिक प्रशिक्षण आणि स्पर्धात्मक प्रतिभा आता केवळ मोठ्या महानगरांपुरती मर्यादित न राहता, देशभरातील लहान शहरे आणि राज्यांमधूनही उदयास येत आहे.
दीर्घकालीन कामगिरीचा आढावा
गेल्या अनेक वर्षांपासून टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च (TIFR) अंतर्गत येणारे होमी भाभा सेंटर फॉर सायन्स एज्युकेशन (HBCSE) या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भारताच्या सहभागाचे व्यवस्थापन करत आहे. संस्थेच्या आकडेवारीनुसार, भारताने केमिस्ट्री ऑलिम्पियाडमध्ये २७ वेळा सहभाग घेतला आहे. मागील २७ वर्षांमध्ये भारतीय विद्यार्थ्यांनी सरासरी ३२% सुवर्णपदके, ५१% रौप्यपदके आणि १७% कांस्यपदके जिंकली आहेत, जी एक उच्च यश दर दर्शवते.
त्याचप्रमाणे, आंतरराष्ट्रीय बायोलॉजी ऑलिम्पियाडमध्ये २६ वर्षांच्या सहभागादरम्यान भारतीय विद्यार्थ्यांनी एकूण १७ सुवर्ण, ६९ रौप्य आणि १७ कांस्यपदके मिळवली आहेत. या सातत्यपूर्ण कामगिरीवरून हे स्पष्ट होते की, या संस्थांद्वारे प्रदान केले जाणारे सुनियोजित प्रशिक्षण कार्यक्रम भारतीय विद्यार्थ्यांना जागतिक स्तरावर स्पर्धा करण्यासाठी प्रभावीपणे मदत करत आहेत. शिक्षण आणि संशोधन क्षेत्रातील गुंतवणूकदार आणि हितसंबंधीयांसाठी, हे सातत्यपूर्ण यश भारताच्या भविष्यातील वैज्ञानिक आणि तांत्रिक मनुष्यबळाच्या वाढत्या क्षमतेचे संकेत म्हणून पाहिले जाऊ शकते.