ISRO ने यशस्वीरित्या EOS-05 इमेजिंग सॅटेलाईटला **३६,००० किलोमीटर** वरील जिओसिंक्रोनस कक्षेत (Geosynchronous Orbit) स्थापित करण्यासाठी हालचाली सुरू केल्या आहेत. भारताचा या कक्षेतील हा पहिलाच इमेजिंग सॅटेलाईट असल्याने या मोहिमेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) आता EOS-05 सॅटेलाईटला पृथ्वीपासून ३६,००० किलोमीटर उंचीवर असलेल्या त्याच्या अंतिम कक्षेत स्थिरावण्यासाठी सज्ज झाली आहे. ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी लाँच झाल्यानंतर, सॅटेलाईट आता आपल्या ऑनबोर्ड इंजिनच्या सहाय्याने जटिल मॅन्यूव्हर्स (Maneuvers) पूर्ण करत आहे. हा भारताच्या अंतराळ मोहिमेतील एक महत्त्वपूर्ण तांत्रिक टप्पा आहे.
सॅटेलाईटचे वैशिष्ट्य काय?
पारंपारिक लो-अर्थ ऑर्बिट (LEO) सॅटेलाईट्स ठराविक वेळेनंतरच पृथ्वीची छायाचित्रे घेऊ शकतात. मात्र, EOS-05 पृथ्वीच्या फिरण्याच्या वेगाशी ताळमेळ राखत एकाच ठिकाणी लक्ष केंद्रित करेल. यामुळे हवामान अंदाज, कृषी आरोग्य आणि धोरणात्मक क्षेत्रांवर सतत देखरेख ठेवणे शक्य होणार आहे. नैसर्गिक आपत्ती आणि चक्रीवादळांच्या वेळी हे तंत्रज्ञान अत्यंत प्रभावी ठरेल.
खासगीकरणाच्या दिशेने वाटचाल
या मोहिमेचे यश भारताच्या वाढत्या तांत्रिक क्षमतेचे निदर्शक आहे. सध्या भारत सरकार अंतराळ क्षेत्रात खासगी कंपन्यांचा सहभाग वाढवण्यावर भर देत आहे. सॅटेलाईट मॅन्युफॅक्चरिंग आणि लॉंच सपोर्टमध्ये खासगी भागीदारी वाढत असल्याने, शेअर बाजारातील गुंतवणूकदारांसाठी हे क्षेत्र महत्त्वाचे ठरत आहे. स्पेस सप्लाय चेनमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या कंपन्यांकडे मार्केटचे लक्ष लागले आहे.
अंतर्गत आव्हाने
दुसरीकडे, या धोरणात्मक बदलांवर काही प्रमाणात विरोधही होत आहे. ISRO मधील नऊ कर्मचारी संघटनांनी काही मुख्य ऑपरेशन्स खासगी क्षेत्राकडे सोपवण्याबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. अंतराळ उद्योगाच्या भविष्यातील संरचनेबाबत सुरू असलेला हा अंतर्गत वाद आणि खासगीकरणाचा वेग, भविष्यातील गुंतवणुकीच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे.