Harvard Business School ने एका नवीन लीडरशिप फ्रेमवर्कचा प्रस्ताव मांडला आहे. 'Lone Hero' CEO मॉडेलऐवजी आता 'Architect, Bridger, Catalyst' या त्रिसूत्रीवर भर दिला जात आहे, जे भविष्यातील कंपनीच्या स्थिरतेचे महत्त्वाचे निदर्शक ठरणार आहे.
कॉर्पोरेट गव्हर्नन्स आणि इक्विटी विश्लेषणाच्या जगात, कंपनीचे नेतृत्व हे त्याच्या ताळेबंदाएवढेच महत्त्वाचे असते. Harvard Business School च्या 'Genius at Scale' या ताज्या संशोधनाने पारंपरिक 'Hero CEO' मॉडेलवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. आजच्या स्पर्धात्मक काळात कंपन्यांना केवळ एका नेतृत्वावर अवलंबून न राहता 'एनव्हायर्नमेंटल ऑर्केस्ट्रेशन'कडे वळावे लागणार आहे.
'Lone Genius' कडून टीमवर्ककडे प्रवास
जेव्हा नाविन्य (Innovation) केवळ एका उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यापुरते मर्यादित असते, तेव्हा त्याचा विस्तार होण्यास मर्यादा येतात. कंपनी मोठी झाल्यावर CEO हा निर्णय प्रक्रियेतील 'बॉटलनेक' बनू शकतो. नवीन फ्रेमवर्कनुसार, प्रभावी नेत्यांनी केवळ उत्तरे देण्याऐवजी 'आर्किटेक्ट, ब्रिजर आणि कॅटॅलिस्ट' म्हणून काम करणे गरजेचे आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी, या बदलाचा अर्थ 'Key Person Risk' कमी होणे असा आहे. जर एखाद्या कंपनीत एकच शक्तिशाली नेता नसेल आणि टीमवर्कला प्राधान्य असेल, तर बाजारातील चढ-उतारांमध्येही ती कंपनी अधिक लवचिक ठरते.
ABC लीडरशिप फ्रेमवर्क म्हणजे काय?
१. आर्किटेक्ट (Architect): हे लोक संस्कृती अशा प्रकारे तयार करतात की इतरांना नाविन्यपूर्ण कल्पना सुचतील.
२. ब्रिजर (Bridger): हे विविध टीम्समधील अंतर मिटवून कल्पनांचा ताळमेळ बसवतात.
३. कॅटॅलिस्ट (Catalyst): हे कर्मचाऱ्यांमध्ये सुरक्षित वातावरण निर्माण करतात, जेणेकरून ते न घाबरता प्रयोग करू शकतील.
Pfizer ने क्लीनिकल ट्रायल्स दरम्यान संवादाच्या पद्धतीत बदल करण्यासाठी आणि Procter & Gamble ने टीमच्या सर्जनशीलतेवर भर देण्यासाठी यातील काही तंत्रांचा प्रभावी वापर केला आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
ज्या कंपन्या केवळ एका 'व्हिजनरी' नेत्यावर अवलंबून आहेत, त्या अल्पकाळात आकर्षक वाटू शकतात, परंतु दीर्घकालीन सातत्यासाठी त्यांना सिस्टेमिक डेप्थची गरज असते. आताच्या काळात कंपनीच्या वार्षिक अहवालात किंवा मॅनेजमेंटच्या भाषणात विकेंद्रित निर्णय प्रक्रिया (Decentralized decision-making) आणि क्रॉस-फंक्शनल कोलॅबोरेशनचे पुरावे शोधणे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे आहे.