2004 ते 2026 या काळातील आकडेवारीनुसार, Nifty Smallcap 100 इंडेक्स त्याच्या उच्चांकाच्या खाली अर्ध्याहून अधिक दिवस राहतो. स्मॉलकॅपमधील संपत्ती निर्मितीची संधी असली, तरी मोठे चढ-उतार गुंतवणूकदारांच्या आर्थिक नियोजनावर पाणी फिरवू शकतात.
स्मॉलकॅप शेअर्समध्ये गुंतवणूक करताना अनेकदा आपण केवळ मिळणाऱ्या रिटर्नवर लक्ष केंद्रित करतो, परंतु नुकत्याच समोर आलेल्या आकडेवारीने या क्षेत्रातील 'व्होलॅटिलिटी' (Volatility) हे काही तात्पुरते संकट नसून, तो या बाजाराचा एक मुख्य भाग असल्याचे अधोरेखित केले आहे. जानेवारी 2004 ते सप्टेंबर 2026 पर्यंतच्या काळाचा आढावा घेतल्यास हे स्पष्ट होते की, या काळात एकूण ट्रेडिंग दिवसांपैकी 63% दिवस इंडेक्स त्याच्या मागील उच्चांकापेक्षा 10% खाली होता. याउलट, लार्जकॅप इंडेक्स 'Sensex' मध्ये हे चित्र केवळ 33% वेळा पाहायला मिळाले, ज्यावरून स्मॉलकॅपमधील अस्थिरतेची पातळी लक्षात येते.
करेक्शनचा मोठा धोका
आकडेवारी सांगते की, जवळजवळ 45% वेळा Nifty Smallcap 100 हा आपल्या उच्चांकापेक्षा 20% खाली ट्रेड करत असतो. हे केवळ ऐतिहासिक उदाहरण नसून, स्मॉलकॅप क्षेत्राचे ते एक कायमस्वरूपी वैशिष्ट्य आहे. किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी याचा अर्थ असा की, जेव्हा मुख्य बाजार स्थिर असतो, तेव्हाही तुमच्या पोर्टफोलिओचे मूल्य मोठ्या प्रमाणात घसरलेले असू शकते.
रिकव्हरीला लागणारा वेळ
स्मॉलकॅपमध्ये सर्वात मोठा धोका हा 'रिकव्हरी' काळाचा असतो. 2008 च्या जागतिक आर्थिक मंदीनंतर, इंडेक्सला पुन्हा एकदा त्या पातळीवर पोहोचण्यासाठी तब्बल सात वर्षांहून अधिक कालावधी लागला. जुलै 2016 मध्ये इंडेक्सने पुन्हा एकदा नवा उच्चांक गाठला. याचाच अर्थ, जर एखाद्या गुंतवणूकदाराला घाईत पैसे काढण्याची गरज पडली, तर मोठ्या तोट्याचा सामना करावा लागू शकतो.
काय करावे गुंतवणूकदारांनी?
केवळ दीर्घकालीन दृष्टिकोन (Multi-year horizon) ठेवूनच स्मॉलकॅपमध्ये उडी घेणे योग्य ठरेल. अल्पकालीन ध्येयांसाठी या क्षेत्रातील गुंतवणूक करणे घातक ठरू शकते. बाजाराच्या गेल्या दोन दशकांतील इतिहास पाहता, स्मॉलकॅपमध्ये संयम राखणे हाच यशाचा एकमेव मार्ग आहे.