भारतातील ज्या कंपन्या संशोधनावर (R&D) मोठा खर्च करत आहेत, त्या शेअर बाजारात जबरदस्त कामगिरी करत आहेत. २०२१ पासून अशा कंपन्यांनी **३२.५%** CAGR ने रिटर्न दिले असून, हे NSE 500 च्या **१३.७%** सरासरी रिटर्नपेक्षा कितीतरी पतीने जास्त आहे.
संशोधनावर (R&D) भर देणाऱ्या भारतीय कंपन्या आज गुंतवणूकदारांसाठी संपत्ती निर्माण करण्याचे प्रमुख केंद्र बनल्या आहेत. एप्रिल २०२१ ते सप्टेंबर २०२६ या काळात अशा २७ निवडक कंपन्यांनी, ज्या त्यांच्या विक्रीच्या २% पेक्षा जास्त खर्च संशोधनावर करतात, त्यांनी सरासरी ३२.५% स्टॉक प्राईस रिटर्न दिले आहेत. त्याच कालावधीत NSE 500 इंडेक्सचा रिटर्न केवळ १३.७% राहिला होता.
तसेच, ज्या १३० कंपन्यांनी आपला R&D खर्च २०% CAGR ने वाढवला, त्यांनीही सरासरी २३.५% रिटर्न देत मार्केटला हरवले आहे. तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे या कंपन्यांना दीर्घकालीन स्पर्धात्मक फायदा मिळतो, ज्यामुळे गुंतवणूकदार त्यांना प्रीमियम व्हॅल्यूएशन देण्यास पसंती देतात.
चिंतेची बाब काय?
ही प्रगती मर्यादित स्वरूपाची आहे. एकूण २,००० पेक्षा जास्त लिस्टेड कंपन्यांपैकी केवळ २८ कंपन्या महसुलाच्या ५% पेक्षा जास्त तर ५९ कंपन्या ३% पेक्षा जास्त खर्च संशोधनावर करतात. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, कंपन्यांची एकूण R&D तीव्रता FY16 मधील ०.६४% वरून घसरून FY26 मध्ये ०.५६% वर आली आहे. अनेक कंपन्या दीर्घकालीन तंत्रज्ञानावर खर्च करण्यापेक्षा अल्पकालीन नफ्यावर भर देत आहेत.
जागतिक तुलनेत भारत कुठे आहे?
भारताचा संशोधनावरील एकूण खर्च जीडीपीच्या केवळ ०.८४% (FY24) इतकाच आहे. ही आकडेवारी चीन (२.७%), अमेरिका (३.४%) आणि इस्रायल (६.८%) सारख्या देशांच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. भविष्यात जागतिक स्तरावर टिकून राहण्यासाठी भारतीय उद्योगांना या क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक करण्याची गरज आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचा सल्ला: केवळ तिमाही निकाल न पाहता, कंपनीच्या कॅपिटल ॲलोकेशनवर (Capital Allocation) लक्ष ठेवा. ज्या कंपन्या कठीण काळातही उत्पादनांच्या दर्जा सुधारण्यावर आणि संशोधनावर पैसे खर्च करत आहेत, त्या कंपन्या दीर्घकाळात मोठी संपत्ती निर्माण करू शकतात.