भारतातील ५०० दशलक्ष ते १ अब्ज डॉलर व्हॅल्युएशन असलेल्या 'गझेल' स्टार्टअप्सची संख्या आता **५१** वर पोहोचली आहे. या स्टार्टअप्सनी एकूण **₹३३,२३३ कोटींचे** उत्पन्न मिळवले असले तरी, जागतिक तुलनेत AI क्षेत्रात भारत अजूनही मागे असल्याचे समोर आले आहे.
स्टार्टअप इकोसिस्टमची दमदार वाढ
'ASK Private Wealth Hurun India Gazelle Index 2026' नुसार, देशातील हाय-ग्रोथ स्टार्टअप्सचा विस्तार होत आहे. मागील वर्षी ही संख्या ४७ होती, जी आता ५१ वर पोहोचली आहे. या स्टार्टअप्सने एकूण ₹३३,२३३ कोटींची कमाई केली असून, मागील वर्षाच्या तुलनेत त्यांच्या उत्पन्नात ५०% नी वाढ झाली आहे. या कंपन्यांमध्ये सध्या ६०,००० हून अधिक लोक काम करत आहेत.
प्रमुख क्षेत्रे आणि शहरे
या यादीत आर्थिक सेवा (Financial Services) क्षेत्रातील १३ कंपन्यांचा दबदबा आहे. त्यापाठोपाठ SaaS आणि ई-कॉमर्स क्षेत्रातील प्रत्येकी ५ कंपन्या आहेत. भौगोलिकदृष्ट्या, बेंगळुरू १७ स्टार्टअप्ससह आघाडीवर आहे, तर दिल्ली-NCR आणि मुंबई अनुक्रमे ११ आणि ८ स्टार्टअप्ससह मागे आहेत.
युनिकॉर्नकडे वाटचाल
यावर्षी तब्बल ७ स्टार्टअप्सनी १ अब्ज डॉलरच्या व्हॅल्युएशनचा टप्पा ओलांडून 'युनिकॉर्न'चा दर्जा मिळवला आहे. यात Twin Health, KreditBee, Cloudnine Hospitals, Dhan, La Renon, Neo Wealth Management आणि InVideo AI यांचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे Twin Health ने २ अब्ज डॉलरचे व्हॅल्युएशन गाठले आहे.
AI क्षेत्रातील आव्हाने
एकीकडे वाढ होत असतानाच, तज्ज्ञांनी AI क्षेत्रातील चिंतेची बाब अधोरेखित केली आहे. भारतात केवळ ३ AI-केंद्रित गझेल स्टार्टअप्स (Ema AI, Observe.AI, UnifyApps) आहेत. अमेरिकेतील ५४ आणि चीनमधील २३ स्टार्टअप्सच्या तुलनेत ही संख्या खूपच कमी आहे. जागतिक गुंतवणूकदारांची ओढ असलेल्या AI तंत्रज्ञानात मागे राहिल्याचा फटका भविष्यात परकीय गुंतवणुकीवर (FDI) होऊ शकतो, अशी भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.