२०२६ मध्ये भारतीय शेअर बाजारात गुंतवणूकदारांचा सहभाग वाढला असला तरी, आता मोठ्या आणि सहज मिळणाऱ्या नफ्याचे दिवस मागे पडत आहेत. टॉप परफॉर्मिंग शेअर्सचा मेडियन रिटर्न घसरून **१८.३%** वर आला असून, आता बाजारात सखोल अभ्यासाशिवाय गुंतवणूक करणे जोखमीचे ठरत आहे.
२०२६ मध्ये भारतीय इक्विटी मार्केटमध्ये एक मूलभूत बदल पाहायला मिळत आहे. आता असा काळ संपला आहे जिथे इंडेक्स वाढला की सर्वच शेअर्स वधारत असत. NSE 500 मधील ५४.९% शेअर्स आता बेंचमार्कपेक्षा चांगली कामगिरी करत असले, तरी यातील नफ्याचा दर्जा आणि प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी झाले आहे.
गेल्या काही वर्षांत बाजारात जो 'Alpha' (बेंचमार्कपेक्षा जास्त परतावा) मिळणे सहज शक्य होते, तो आता कठीण झाला आहे. २०२१ मध्ये हा आकडा ३७.५% च्या उच्चांकावर होता, जो २०२५ मध्ये १९.१% आणि आता २०२६ मध्ये १८.३% वर खाली आला आहे. याचाच अर्थ, आता निव्वळ मोमेंटमवर अवलंबून राहून मोठा नफा मिळवणे कठीण झाले आहे.
लार्ज आणि मिड-कॅपमधील आव्हान
मोठ्या कंपन्यांमध्येही नफा मिळवून देणाऱ्या शेअर्सची संख्या रोडावली आहे. केवळ १५% लार्ज-कॅप शेअर्स २५% पेक्षा जास्त परतावा देऊ शकले आहेत, तर मिड-कॅपमध्ये हा आकडा २४% वरून १६% पर्यंत खाली आला आहे. बऱ्याच कंपन्या आता केवळ मार्केटला फॉलो करत आहेत, त्यांना मार्केटचे नेतृत्व करताना दिसत नाहीत.
स्मॉल-कॅपमध्ये अस्थिरतेचे सावट
स्मॉल-कॅप क्षेत्रातील स्थिती अधिकच चिंताजनक आहे. Nifty Smallcap 250 मधील केवळ ३७.२% शेअर्स बेंचमार्कला हरवू शकले आहेत, जो गेल्या आठ वर्षांतील नीचांक आहे. तसेच, ऑगस्ट २०२६ मध्ये जवळजवळ $१० अब्ज मूल्याचे नवीन शेअर्स आणि OFS बाजारात आले आहेत. यामुळे लिक्विडिटीवर ताण आला असून, परदेशी गुंतवणूकदारांची (FII) खरेदी आणि प्रमोटर्सकडून होणारी विक्री यात मोठा संघर्ष सुरू आहे.
अशा मार्केटमध्ये आता केवळ सेक्टर पाहून गुंतवणूक करण्याऐवजी, कंपन्यांचे फंडामेंटल्स, कॅश फ्लो आणि डेव्हट (Debt) लेव्हल तपासून 'बॉटम-अप' पद्धतीचा वापर करणे हाच आता गुंतवणुकीचा सुरक्षित मार्ग उरला आहे.