Whalesbook
बाजाराची खरी स्थिती काय?
मार्केटमधील आकडेवारीनुसार, Nifty 50 आणि Bank Nifty या दोन्हीमध्ये ओपन इंटरेस्ट (Open Interest) तब्बल 32% पेक्षा जास्त घटला आहे. याचा अर्थ ट्रेडर्स नवीन पोझिशन्स घेण्याऐवजी जुन्या शॉर्ट पोझिशन्स बंद करत होते. Nifty साठी रोलओव्हर (Rollover) 71% होता, जो मागील तीन महिन्यांच्या सरासरी 72% पेक्षा कमी आहे, तर Bank Nifty चा रोलओव्हर 79% होता, जो सरासरी 80% होता. यावरून स्पष्ट होते की बाजारात नवीन खरेदीचा उत्साह नव्हता.
विश्वासावर आधारित नसलेली तेजी?
बाजारातील ही वाढ ट्रेडर्सनी त्यांच्या बेअरिश (Bearish) बेट्स (Bet) कमी केल्यामुळे झाली, ज्याला 'शॉर्ट स्क्वीझ' (Short Squeeze) असेही म्हणतात. अशा प्रकारच्या तेजी अनेकदा टिकून राहत नाहीत. ओपन इंटरेस्टमधील घट नवीन खरेदीसाठी विश्वासाचा अभाव दर्शवते, म्हणजेच ही वाढ तांत्रिक कारणांमुळे झाली.
सेक्टरनुसार कामगिरीत फरक
सेक्टरनुसार कामगिरीत विविधता दिसून आली. फार्मा सेक्टरमध्ये सन फार्मास्युटिकल इंडस्ट्रीज लिमिटेड (Sun Pharmaceutical Industries Ltd.) मध्ये रोलओव्हरमध्ये चांगली वाढ दिसली. फार्मा सेक्टरचा एकूण रोलओव्हर 94% होता, जो मागील तीन महिन्यांच्या सरासरी 92% पेक्षा जास्त आहे. सन फार्माचा P/E रेशो 35-38 च्या दरम्यान आहे, जो इंडस्ट्रीच्या सरासरी 31.7 पेक्षा थोडा जास्त आहे. ऑईल अँड गॅस सेक्टरमध्येही चांगली कामगिरी दिसली, ओएनजीसी (ONGC) मध्ये 8% चा सकारात्मक रोलओव्हर दिसून आला. ओएनजीसीचा P/E रेशो 9-10 च्या आसपास असून मार्केट कॅप सुमारे $40 बिलियन आहे. याशिवाय NHPC, Phoenix Mills आणि HDFC Asset Management Company सारख्या स्टॉक्समध्येही रोलओव्हर अपेक्षेपेक्षा जास्त होता.
याउलट, IT सेक्टरमध्ये मात्र वेगळा कल दिसला. HCL टेक्नॉलॉजीज लिमिटेड (HCL Technologies Ltd.) आणि इन्फोसिस लिमिटेड (Infosys Ltd.) मध्ये नवीन शॉर्ट पोझिशन्स तयार झाल्याचे दिसले. HCL टेक्नॉलॉजीजचा P/E रेशो 19.5-21.4 असून मार्केट कॅपमध्ये घट झाली आहे. इन्फोसिसचा P/E रेशो 16-17.9 आहे, जो इंडस्ट्री सरासरी 21.14 पेक्षा कमी आहे, पण तरीही विक्रीचा दबाव जाणवत आहे. वेदांता (Vedanta) मध्ये रोलओव्हर पार्टिसिपेशनमध्ये मोठी घट दिसली, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांची सावध भूमिका दिसून येते. वेदांताचा P/E रेशो 19 ते 30 च्या दरम्यान आहे, जो धातू क्षेत्राच्या सरासरी 9.9 पेक्षा खूप जास्त आहे.
मोठ्या कंपन्यांमधील पोझिशन्सचा खर्च
काही मोठ्या कंपन्यांमध्ये पोझिशन्स पुढे नेण्यासाठी (Carry Forward) जास्त खर्च येत होता. रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड (Reliance Industries Ltd.) मध्ये रोलओव्हर कॉस्ट सुमारे 0.66% इतकी सर्वाधिक होती, जी दर्शवते की ट्रेडर्स या लार्ज-कॅप स्टॉकमध्ये पोझिशन्स टिकवून ठेवण्यासाठी जास्त पैसे मोजायला तयार होते. रिलायन्सचा P/E रेशो 22-24 असून मार्केट कॅप अंदाजे 19.29 ट्रिलियन INR आहे.
बाजारासमोरील मोठे धोके
बाजारासमोरील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे ही तेजी नवीन खरेदीदारांशिवाय केवळ शॉर्ट कव्हरिंगवर अवलंबून आहे. ओपन इंटरेस्टमधील घट पोझिशन्स बंद होत असल्याचे दर्शवते, ज्यामुळे विक्रीचा दबाव वाढल्यास मोठी घसरण होऊ शकते. विशेष म्हणजे, भारतातील डेरिव्हेटिव्ह्ह बाजारात 91% रिटेल गुंतवणूकदारांना निव्वळ तोटा झाला आहे. एप्रिल महिन्यात $4 बिलियन ची निव्वळ विक्री करूनही, परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (FIIs) त्यांच्या नेट शॉर्ट पोझिशन्स कायम ठेवल्या आहेत, जे बाजाराबद्दल त्यांची सावध भूमिका दर्शवते.
भविष्यातील दिशा
बाजाराची पुढील दिशा यावर अवलंबून असेल की फंडामेंटल्सवर आधारित खरी खरेदी वाढते की नाही, जी सध्याच्या व्हॅल्युएशनला (Valuation) आधार देऊ शकेल. IT सारख्या प्रमुख सेक्टर्समधील बेअरिश सेंटीमेंट आणि परदेशी गुंतवणूकदारांची सावध भूमिका पाहता, ही तेजी केवळ शॉर्ट कव्हरिंगवर टिकून राहील की नाही, यावरच त्याचे भविष्य ठरेल.