सन २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत भारतात प्रायव्हेट इक्विटी (PE) आणि व्हेंचर कॅपिटल (VC) गुंतवणुकीत तब्बल **36%** ची घसरण झाली असून, ही गुंतवणूक **$20.5 अब्ज** डॉलर्सवर पोहोचली आहे. जागतिक बाजारातील अस्थिरतेमुळे डील ॲक्टिव्हिटी मंदावली असली तरी, रिअल इस्टेट क्षेत्रात मात्र **12%** ची वाढ दिसून आली.
सन २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत भारतात प्रायव्हेट इक्विटी (PE) आणि व्हेंचर कॅपिटल (VC) क्षेत्रात मोठी मंदी दिसून आली. इंडस्ट्री डेटानुसार, एकूण गुंतवणूक मागील वर्षाच्या तुलनेत 36% ने घसरून $20.5 अब्ज डॉलर्सवर आली आहे. गेल्या वर्षी याच काळात ही गुंतवणूक $31.8 अब्ज डॉलर्स होती. या काळात एकूण 604 डील्स झाल्या, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत 18% कमी आहे. विशेष म्हणजे, २०२६ चे दुसरे तिमाही (एप्रिल ते जून) हे गेल्या सहा वर्षांतील गुंतवणुकीसाठी सर्वात संथ तिमाही ठरले, जिथे मासिक इनफ्लो सरासरी $3.4 अब्ज डॉलर्स होता.
क्षेत्रांनुसार कामगिरी आणि रिअल इस्टेटची ताकद
गुंतवणुकीतील ही घट अनेक प्रमुख क्षेत्रांमध्ये पसरली होती. टेक्नॉलॉजी आणि फायनान्शियल सर्व्हिसेस, जे सहसा PE गुंतवणुकीचे मोठे लाभार्थी असतात, त्यांच्यामध्ये गुंतवणुकीचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या घटले. मात्र, रिअल इस्टेट क्षेत्राने याला अपवाद ठरत $4.1 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक 41 डील्सद्वारे आकर्षित केली. हे मागील वर्षाच्या तुलनेत 12% ची वाढ दर्शवते. जागतिक आर्थिक अनिश्चितता आणि बाजारातील अस्थिरतेच्या काळात ही तग धरण्याची क्षमता गुंतवणूकदारांची रिअल असेट्सकडे वाढलेली आवड दर्शवते.
मोठ्या डील्स आणि एक्झिट्सवरील परिणाम
$100 दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा मोठ्या असलेल्या लार्ज-टिकिट डील्सचे प्रमाणही कमी झाले. २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत अशा 46 डील्स झाल्या, ज्यांचे एकूण मूल्य $13 अब्ज डॉलर्स होते. हे मागील वर्षांच्या तुलनेत कमी आहे. एक्झिट्सचे प्रमाण, जे गुंतवणूकदारांना परतावा देण्यासाठी महत्त्वाचे असते, ते 29% ने कमी होऊन $9.4 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचले. पब्लिक मार्केट लिस्टिंग्ज आणि स्ट्रॅटेजिक सेल्स कमी झाल्यामुळे, कंपन्यांनी त्यांच्या होल्डिंग्समधून बाहेर पडण्यासाठी ओपन-मार्केट ट्रान्झॅक्शन्सचा अवलंब केला. एका मोठ्या डीलमध्ये एका टोल-रोड पोर्टफोलिओची $1.6 अब्ज डॉलर्सला विक्री झाली, तर ब्लॅकस्टोन (Blackstone) सारख्या कंपन्यांनी $1.8 अब्ज डॉलर्सची अधिग्रहणे केली.
फंडरेझिंग ॲक्टिव्हिटी आणि भविष्यातील दृष्टिकोन
विशेष म्हणजे, कंपन्यांमध्ये प्रत्यक्ष गुंतवणूक मंदावली असली तरी, फंडांची भांडवल उभारण्याची क्षमता मजबूत राहिली. २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत PE/VC कंपन्यांनी 48 स्वतंत्र फंडरेझद्वारे $21.2 अब्ज डॉलर्स उभे केले, जे २०२५ च्या याच कालावधीतील रकमेपेक्षा दुप्पट आहे. यावरून असे दिसून येते की, जागतिक भांडवल गुंतवणुकीसाठी तयार असले तरी, गुंतवणूकदार नवीन डील्सच्या वेळेबद्दल आणि निवडीबद्दल सावधगिरी बाळगत आहेत. याव्यतिरिक्त, डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर हे एक तेजस्वी क्षेत्र म्हणून उदयास आले आहे, जिथे डेटा सेंटर इकोसिस्टमने २०२१ ते २०२६ च्या मध्यापर्यंत एकूण $45.3 अब्ज डॉलर्सचे दीर्घकालीन योगदान आकर्षित केले आहे. बाजाराचा पुढील टप्पा हा असेल की, हे 'ड्राय पॉवडर' (म्हणजे उभारलेले परंतु अद्याप गुंतवलेले भांडवल) मॅक्रोइकॉनॉमिक परिस्थिती स्थिर झाल्यावर नवीन डील्समध्ये प्रवाहित होते की नाही यावर अवलंबून राहील.