Crisil च्या ताज्या रिपोर्टनुसार, भारतात **₹500 कोटींपेक्षा** अधिक मूल्याचे एक तृतीयांश कॉर्पोरेट व्यवहार (M&A) आपल्या उद्दिष्टांपर्यंत पोहोचण्यात अपयशी ठरले आहेत. २०१७ पासून विलीनीकरणाचे प्रमाण दुप्पट झाले असले तरी, अंमलबजावणीमधील त्रुटी आणि नियामक अडचणी मोठ्या अडथळ्या ठरत आहेत.
भारतीय कंपन्यांमध्ये गेल्या काही वर्षांत एकमेकांना विकत घेण्याचे (Acquisitions) प्रमाण वेगाने वाढले असून, २०१७ पासून यात दुप्पट वाढ झाली आहे. मात्र, रेटिंग एजन्सी Crisil च्या अहवालाने शेअरधारकांसाठी एक चिंतेची बाब समोर आणली आहे. ₹500 कोटींहून अधिक किमतीच्या सुमारे 600 व्यवहारांचा अभ्यास केल्यानंतर असे दिसून आले की, त्यातील एक तृतीयांश व्यवहार अपेक्षेप्रमाणे कामगिरी करण्यात अपयशी ठरले आहेत.\n\n### गुंतवणुकीचा खरा अर्थ\nकंपन्या जेव्हा विस्तार करण्यासाठी इतर कंपन्यांना खरेदी करतात, तेव्हा शेअर बाजारात सकारात्मक प्रतिक्रिया उमटते. मात्र, कागदावर दिसणारी रणनीती आणि प्रत्यक्ष व्यवसायाचे एकत्रीकरण (Integration) यात मोठी तफावत असते. अनेकदा दोन भिन्न कॉर्पोरेट संस्कृतींना एकत्र आणणे हे व्यवस्थापनासमोर मोठे आव्हान ठरते.\n\n### क्षेत्रांनुसार हेतू आणि आव्हाने\nफार्मास्युटिकल्स, हेल्थकेअर आणि टेक्नॉलॉजी क्षेत्रात कंपन्या प्रामुख्याने बौद्धिक संपदा (IP) आणि तंत्रज्ञानासाठी (AI) खरेदी करत आहेत. याउलट, सिमेंट आणि मेटलसारख्या जड उद्योगांमध्ये उत्पादनाची क्षमता वाढवण्यासाठी शॉर्टकट म्हणून या मार्गाचा अवलंब केला जातो. या व्यवहारांमध्ये तांत्रिक आणि नियामक अडथळे आल्यास अपेक्षित नफा मिळत नाही.\n\n### क्रेडिट रेटिंगवर काय परिणाम?\nअहवालानुसार, कर्जाद्वारे (Debt-funded) केलेल्या दोन तृतीयांश व्यवहारांनी सुरुवातीची उद्दिष्टे पूर्ण केली आहेत. अनेक कंपन्यांचे क्रेडिट रेटिंग व्यवहारानंतर २ वर्षांत स्थिर राहिले किंवा सुधारले आहे, याचा अर्थ कंपन्या आपल्या कर्जाचे नियोजन शिस्तबद्धपणे करत आहेत.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी सल्ला\nजेव्हा एखादी कंपनी मोठ्या अधिग्रहणाची घोषणा करते, तेव्हा केवळ त्यांच्या ग्रोथ प्रोजेक्शनवर विश्वास ठेवू नका. कंपनीचा मागील ट्रॅक रेकॉर्ड, त्यांच्यावर वाढणारा कर्जाचा ताण आणि नियामक मंजुरी या गोष्टींकडे बारकाईने लक्ष द्या. कोणत्याही अधिग्रहणाचे खरे यश हे करार झाल्याच्या दिवसावर नसून, त्यानंतरच्या १८ ते २४ महिन्यांत कंपनी कशा प्रकारे व्यवसायाचे एकत्रीकरण करते, यावर अवलंबून असते.