बऱ्याचदा कंपन्यांच्या प्रॉफिटमध्ये दिसणारी वाढ ही व्यवसायाच्या प्रगतीमुळे नसून केवळ अकाउंटिंग पॉलिसी बदलल्यामुळे असते. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी केवळ बॅलन्स शीट न पाहता 'Notes to Accounts' वाचणे गरजेचे आहे.
अनेकदा आपण कंपनीचे रिझल्ट्स पाहतो आणि प्रॉफिट वाढला म्हणून शेअर खरेदी करतो. पण, हा प्रॉफिट खरोखर व्यवसायातून आलाय की फक्त आकड्यांच्या खेळातून, हे तपासावे लागते. बहुतेक वेळा कंपन्या 'Notes to Accounts' मध्ये काही बदल लपवतात, ज्यामुळे कागदावर प्रॉफिट जास्त दिसतो, पण प्रत्यक्षात कंपनीची कामगिरी स्थिर असते.
अकाउंटिंगमधील सावळागोंधळ
भारतात भारतीय अकाउंटिंग स्टँडर्ड्स (Ind AS) आणि कंपनीज ॲक्ट, २०१३ नुसार काम चालते. मात्र, डेप्रिसिएशनच्या (Depreciation) हिशोबात बदल करून किंवा मशीनरीचे आयुष्य वाढवून दाखवून कंपन्या आपला खर्च कमी करू शकतात. जेव्हा कंपनी डेप्रिसिएशन मोजण्याची पद्धत बदलते, तेव्हा त्याचा थेट परिणाम नेट प्रॉफिटवर होतो. यामुळे कंपनीच्या कॅश फ्लोमध्ये कोणताही बदल न होताही प्रॉफिट वाढलेला दिसतो.
ऑडिट रिपोर्टमध्ये काय पाहावे?
इन्स्टिट्यूट ऑफ चार्टर्ड अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया (ICAI) च्या नियमांनुसार, ऑडिटर्सना 'Key Audit Matters' (KAM) द्यावे लागतात. यात मॅनेजमेंटने घेतलेल्या कठीण निर्णयांची माहिती असते. तसेच, 'Emphasis of Matter' हा एक प्रकारचा इशारा असतो, जो कंपनीच्या वादांवर किंवा भविष्यातील जोखमींवर प्रकाश टाकतो. हे विभाग गुंतवणूकदारांसाठी मार्गदर्शक असतात.
गुंतवणूकदारांनी काय करावे?
गुंतवणूक करताना केवळ हेडलाईन प्रॉफिटवर विश्वास न ठेवता:
१. Notes to Accounts काळजीपूर्वक वाचा.
२. मागील वर्षांच्या अकाउंटिंग पॉलिसीशी चालू वर्षाच्या पॉलिसीची तुलना करा.
३. रेव्हेन्यू रिकग्निशन आणि डेप्रिसिएशनमधील बदलांकडे लक्ष द्या.
जर कंपनीचा प्रॉफिट मोठ्या प्रमाणात वाढला असेल आणि त्याच वेळी पॉलिसीत बदल झाला असेल, तर तो प्रॉफिट 'ऑरगॅनिक' आहे की नाही, हे तपासावेच लागेल.