Whalesbook
2025 हे वर्ष भारताच्या सौरऊर्जा क्षेत्रासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरले. या वर्षात 36.6 GW नवीन क्षमतेची नोंद झाली, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत 42.7% अधिक आहे. यामुळे देशाची एकूण स्थापित सौरऊर्जा क्षमता 135.5 GW पर्यंत पोहोचली आहे. या वाढीमध्ये युटिलिटी-स्केल (Utility-Scale) प्रकल्पांचा मोठा वाटा आहे, ज्यात 29.5 GW क्षमतेची भर पडली. बाजारात मोठी उलथापालथ पाहायला मिळाली, ज्यात 35 नवीन कंपन्यांनी प्रमुख सेगमेंटमध्ये टॉप टेनमध्ये स्थान मिळवले. यामुळे बाजारातील स्पर्धा आणि गतिमानता वाढली आहे.
युटिलिटी-स्केलमध्ये Adani Green Energy सर्वात आघाडीवर राहिली, त्यांनी सुमारे 5 GW क्षमतेचे प्रकल्प कार्यान्वित केले. NTPC Green Energy 2 GW क्षमतेसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे, जी 2030 पर्यंत 60 GW अक्षय ऊर्जा क्षमता उभारण्याच्या ध्येयावर काम करत आहे. SJVN Green Energy ने राजस्थानमध्ये 1 GW क्षमता जोडून तिसरे स्थान पटकावले. ओपन ऍक्सेस (Open Access) सेगमेंटमध्ये 7.8 GW क्षमता जोडली गेली, ज्यात Gentari Renewables आघाडीवर आहे. Tata Power Solar ने रूफटॉप (Rooftop) सेगमेंटमध्ये आपले वर्चस्व कायम राखले, 19% बाजारपेठ काबीज केली.
सध्या मॉड्यूल पुरवठ्यात Trina Solar आणि Jinko Solar या चीनी कंपन्या आघाडीवर असल्या तरी, Waaree Energies देशांतर्गत उत्पादनात पहिल्या क्रमांकावर आहे. आता ALMM-II पॉलिसीमुळे देशांतर्गत उत्पादन वाढवण्यावर आणि चीनवरील अवलंबित्व कमी करण्यावर भर दिला जाणार आहे. Goldi Solar ने सर्वाधिक मॉड्यूल क्षमता वाढवली, तर Waaree Energies ची एकत्रित स्थापित क्षमता सर्वाधिक आहे. Waaree Energies ने मार्च 2025 रोजी संपलेल्या आर्थिक वर्षात ₹144.4 अब्ज (INR 144.4 Billion) चा महसूल नोंदवला.
प्रमुख कंपन्यांच्या मूल्यांकनामध्ये (Valuation) फरक दिसून येतो. Adani Green Energy चा P/E रेशो 100-120 (एप्रिल 2026 पर्यंत) आहे, जो भविष्यातील मजबूत वाढीची अपेक्षा दर्शवतो. NTPC चा P/E रेशो 14-22 च्या दरम्यान आहे. Waaree Energies चे बाजार भांडवल (Market Capitalization) $9.5 अब्ज (एप्रिल 2026 पर्यंत) आहे. चीनच्या उत्पादनातील ओव्हरकॅपॅसिटीमुळे (Overcapacity) जागतिक बाजारात दबाव आहे. 35 नवीन कंपन्यांच्या प्रवेशामुळे नफा मार्जिनवर (Profit Margins) दबाव वाढला असून, भविष्यात कंपन्यांच्या एकत्रीकरणाची (Consolidation) शक्यता आहे.
भारताच्या सौर बाजारात वाढीच्या प्रचंड संधी असल्या तरी, काही धोकेही आहेत. प्रमुख कंपन्यांवर जास्त अवलंबित्व, 35 नवीन कंपन्यांमुळे वाढलेली स्पर्धा, ALMM-II ची अंमलबजावणी आणि वीज जोडणीतील (Grid Connection) विलंब हे काही प्रमुख मुद्दे आहेत. तरीही, सरकारी धोरणे, वाढती मागणी आणि देशांतर्गत उत्पादनाला मिळणारे प्रोत्साहन यामुळे भारताच्या सौरऊर्जा क्षेत्राचे भविष्य उज्ज्वल दिसत आहे. बॅटरी स्टोरेज (Battery Storage) आणि हायब्रिड (Hybrid) प्रणालींचा वाढता वापर बाजारपेठ परिपक्व होत असल्याचे दर्शवतो.