Indian Solar Manufacturers Association नुसार, PM-KUSUM योजनेमुळे भारतात सोलर मॉड्यूल्ससाठी **११६ GW** ची मोठी मागणी निर्माण होत आहे. मात्र, देशांतर्गत उत्पादकांसाठी वाढती क्षमता आणि कच्च्या मालासाठी असलेल्या आयातीवरील अवलंबित्व हे मोठे आव्हान ठरू शकते.
भारतीय कृषी क्षेत्रात सध्या एक मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. डिझेल आणि ग्रीडवर आधारित सिंचन यंत्रणा आता सोलर पॉवरकडे वळवण्याचा सरकारचा मानस आहे. Indian Solar Manufacturers Association च्या मते, या बदलामुळे सोलर मॉड्यूल्ससाठी ११६ GW ची प्रचंड मागणी निर्माण होण्याची शक्यता आहे. या दीर्घकालीन प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांवरील वीज सबसिडीचा बोजा कमी करणे आणि देशांतर्गत कंपन्यांना ऑर्डर्सचा भक्कम आधार देणे हा आहे.\n\n### PM-KUSUM योजनेचा वेग\n\nया संपूर्ण ऊर्जेच्या बदलाचा केंद्रबिंदू म्हणजे 'PM-KUSUM' (Pradhan Mantri Kisan Urja Suraksha evam Utthaan Mahabhiyan) योजना. जुलै २०२६ पर्यंत २८ लाखांहून अधिक सिंचन पंप सोलारवर चालवण्यात आले आहेत. ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत विविध सेगमेंटमध्ये १३.८ GW अतिरिक्त क्षमता जोडली गेली आहे. सरकारी नियमांमुळे आता देशांतर्गत उत्पादित उपकरणांचा वापर अनिवार्य झाला असून, याचा थेट फायदा भारतीय कंपन्यांना होत आहे.\n\n### आर्थिक समीकरण आणि सबसिडी\n\nराज्यातील वीज वितरण कंपन्यांना शेतीसाठी द्याव्या लागणाऱ्या सबसिडीचा बोजा FY२० मध्ये ₹१.२१ लाख कोटी होता, जो FY२५ मध्ये वाढून ₹२.४१ लाख कोटींवर पोहोचला आहे. हा खर्च कमी करण्यासाठी सरकार सोलर पंपिंगला गती देत आहे. 'Domestic Content Requirements' मुळे स्थानिक मॉड्यूल्सला आयातीपेक्षा प्राधान्य मिळत असल्याने उत्पादकांसाठी हे एक सुरक्षित मार्केट बनले आहे.\n\n### मॅन्युफॅक्चरिंग रिअ‍ॅलिटी आणि जोखीम\n\n११६ GW चा आकडा जरी मोठा वाटत असला, तरी गुंतवणूकदारांनी वास्तवाकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. सध्या भारताची एकूण सोलर मॅन्युफॅक्चरिंग क्षमता २३३ GW च्या घरात आहे, जी सध्याच्या मागणीपेक्षा खूप जास्त आहे. यामुळे प्लांटचा उपयोग (Utilization Rate) केवळ ३५% ते ४०% च्या दरम्यान आहे, ज्याचा परिणाम कंपन्यांच्या नफ्यावर होऊ शकतो.\n\nतसेच, भारतामध्ये सध्या केवळ 'मॉड्यूल असेंब्ली' वर जास्त भर दिला जातो. सोलर सेल्स (Solar Cells), सिलिकॉन वेफर्स (Silicon Wafers) आणि पॉलिसिलिकॉन यांसारख्या महत्त्वाच्या घटकांसाठी भारत अजूनही आयातीवर अवलंबून आहे. जागतिक पुरवठा साखळीतील चढ-उतारांचा फटका उत्पादकांना बसू शकतो.\n\n### गुंतवणूकदारांनी काय पहावे?\n\nया संधीचे रूपांतर नफ्यात करण्यासाठी काही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत: राज्यांची अंमलबजावणी करण्याची गती, सबसिडी धोरणांमधील स्थिरता आणि कंपन्यांचे 'व्हर्टिकल इंटिग्रेशन'. ज्या कंपन्या मॉड्यूल असेंब्लीकडून स्वतः सेल आणि वेफर्स निर्मितीकडे वळतील, त्यांनाच भविष्यात चांगले मार्जिन मिळेल आणि परकीय अवलंबित्व कमी होईल.