भारतात सौर उर्जेची क्षमता वाढत असली, तरी साठवणुकीअभावी **15 ते 20%** वीज वाया जात आहे. लिथियम-आयनला स्वस्त पर्याय म्हणून 'Iron-Air' बॅटरीवर चर्चा सुरू आहे, मात्र ही तंत्रज्ञान अजूनही सुरुवातीच्या टप्प्यावर आहे.
भारतात रिन्युएबल एनर्जीचे क्षेत्र वेगाने विस्तारत आहे, परंतु साठवणुकीच्या अभावी सौर ऊर्जा उत्पादकांना मोठ्या समस्यांना सामोरे जावे लागत आहे. सध्या निर्माण होणाऱ्या एकूण विजेपैकी 15% ते 20% वीज केवळ साठवणुकीच्या सोयी नसल्यामुळे वाया जाते, तर काही ठिकाणी हे नुकसान 65% पर्यंत पोहोचले आहे.\n\n### Iron-Air बॅटरीचे तंत्रज्ञान\nया समस्येवर मात करण्यासाठी आता 'Iron-Air' बॅटरीचा विचार केला जात आहे. 'Meine Electric' सारख्या कंपन्या यावर काम करत आहेत. या बॅटरी 6 ते 8 तास चार्ज होऊन 18 तासांपर्यंत वीज पुरवठा करू शकतात. भारताकडे लोह (Iron) मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असल्याने, लिथियम-आयनच्या तुलनेत याचा सप्लाय चेन खर्च खूपच कमी राहू शकतो.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे वास्तव?\nया बॅटरीचा साठवणूक खर्च प्रति kWh सुमारे ₹5 असेल असा अंदाज आहे, जो खूपच आकर्षक वाटतो. परंतु, यात एक मोठी मेख आहे - तिची कार्यक्षमता (Efficiency). लिथियम-आयन बॅटरीच्या तुलनेत 'Iron-Air' बॅटरीची कार्यक्षमता केवळ 23% ते 50% दरम्यान आहे.\n\nसध्या हे तंत्रज्ञान प्रायोगिक आणि व्हॅलिडेशन स्टेजवर आहे. बँका किंवा मोठ्या गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यासाठी लागणारा दीर्घकालीन ट्रॅक रेकॉर्ड अजून तयार व्हायचा आहे. तज्ज्ञांच्या मते, या तंत्रज्ञानाला नॅशनल ग्रीडसाठी पूर्णपणे सक्षम होण्यासाठी अजून किमान पाच वर्षे सतत टेस्टिंगची गरज आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी याकडे एक दीर्घकालीन रिसर्च थीम म्हणून पाहावे, तातडीचा नफा देणारा स्त्रोत म्हणून नाही.