Whalesbook
बांबू सोर्सिंगचे मोठे उद्दिष्ट
असम बायो इथेनॉल प्रायव्हेट लिमिटेड (ABEPL) चा हा ₹4,930 कोटी खर्चाचा प्लांट आता पूर्ण क्षमतेने उत्पादन सुरू करण्याच्या टप्प्यात आहे. विशेष म्हणजे, हा जगातील एकमेव व्यावसायिक दुसऱ्या पिढीचा (2G) बायोइथेनॉल प्लांट आहे, जो बांबूचा कच्चा माल म्हणून वापरतो. प्लांटने चाचण्यांमध्ये 99.7% शुद्धतेचे इंधन-ग्रेड इथेनॉल तयार केले आहे. या प्लांटची वार्षिक 49,000 मेट्रिक टन इथेनॉल उत्पादन क्षमता गाठण्यासाठी, ABEPL ला दरवर्षी तब्बल पाच लाख मेट्रिक टन हिरव्या बांबूची आवश्यकता भासेल. यासाठी पुढील तीन वर्षांत सुमारे 12,500 हेक्टर क्षेत्रफळावर बांबू लागवड करणे गरजेचे आहे, ज्यासाठी 60 लाख रोपे वितरित केली जातील. सध्या 300 हेक्टर क्षेत्रावर बांबूची लागवड सुरू आहे आणि 4,200 शेतकरी पुरवठा साखळीत जोडले गेले आहेत.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना
ABEPL ने मध्यस्थांना वगळून थेट शेतकऱ्यांकडून बांबू खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या धोरणामुळे कंपनीने आधीच ₹2.4 कोटी शेतकऱ्यांना दिले आहेत. यातून 30,000 हून अधिक शेतकरी कुटुंबांना फायदा होईल आणि प्रादेशिक अर्थव्यवस्थेत ₹200 कोटी अधिक येण्याचा अंदाज आहे. या प्रकल्पाचा उद्देश ईशान्येकडील विकासाला चालना देणे आणि 'ॲक्ट ईस्ट' धोरणाला बळ देणे हा आहे. कंपनी चहाच्या मळ्यांसारख्या संस्थात्मक खेळाडूंना बांबू रोपे वाटप करत आहे, जेणेकरून ते बांबू शेतीत विविधता आणू शकतील.
लॉजिस्टिक आणि पुरवठा साखळीतील आव्हाने
या प्रकल्पाची मोठी कच्च्या मालाची गरज पाहता, लॉजिस्टिक आणि पुरवठा साखळीत अनेक आव्हाने आहेत. 300 किलोमीटरच्या परिघात पसरलेल्या 30,000 हून अधिक शेतकऱ्यांशी समन्वय साधणे, त्यांच्याकडून दर्जेदार बांबू गोळा करणे आणि तो प्लांटपर्यंत पोहोचवणे यासाठी मजबूत व्यवस्थापन आवश्यक आहे. कंपनी 24 चिपिंग युनिट्स (लाकूड तुकडे करण्याची युनिट्स) उभारणार आहे, ज्यात 16 आसाममध्ये, 4 अरुणाचल प्रदेशात, 5 नागालँडमध्ये आणि 1 मेघालयात आहे. यापैकी 8 युनिट्स आधीच कार्यरत आहेत. या सर्व युनिट्सचे वेळेवर कार्यान्वयन आणि पुरवठा साखळीत त्यांचे एकत्रीकरण महत्त्वाचे ठरेल.
इथेनॉल आणि सह-उत्पादनांचे उत्पादन
इथेनॉलसोबतच, हा प्लांट वार्षिक 19,000 टन फुरफुराल, 11,000 टन ॲसिटिक ॲसिड आणि 32,000 टन लिक्विड CO2, तसेच 25 MW इतकी ग्रीन पॉवर देखील तयार करेल. हा प्लांट 'झिरो-वेस्ट' (Zero-Waste) तत्त्वावर आधारित आहे, म्हणजे बांबूचा कोणताही भाग वाया जाणार नाही. बांबूचा वापर केल्याने अन्नधान्याच्या इंधनात रूपांतर करण्याच्या 'अन्न विरुद्ध इंधन' या वादालाही टाळता येईल.
भविष्यातील वाटचाल
ABEPL चा हा प्रकल्प भारताच्या नवीकरणीय ऊर्जा पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी आणि ईशान्येकडील आर्थिक विकासाला चालना देण्यासाठी एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. हा प्लांट यशस्वी झाल्यास, इतर बायो-रिफायनिंग प्रकल्पांसाठी एक आदर्श ठरू शकतो. बांबू सारख्या स्थानिक आणि विपुल कच्च्या मालापासून इंधन आणि इतर मौल्यवान रसायने तयार करणे, हे भारताच्या ऊर्जा स्वयंपूर्णता, आयात अवलंबित्व कमी करणे आणि पर्यावरणीय शाश्वततेच्या ध्येयांशी जुळणारे आहे. प्लांटच्या कार्यावाहीचा वेग आणि शेतकरी सहभाग धोरण यावरून प्रकल्पाचे भविष्य आणि त्याची उद्दिष्ट्ये साध्य करण्याची क्षमता स्पष्ट होईल.