अदानी ग्रीनचा विक्रम: चीनबाहेर सर्वात मोठे बॅटरी स्टोरेज कार्यान्वित, पण कर्जाची चिंता कायम!

खावडा येथील बॅटरी स्टोरेज सज्ज

अदानी ग्रीन एनर्जी लिमिटेड (AGEL) ने गुजरातच्या खावडा येथील अक्षय ऊर्जा पार्कमध्ये 3.37 गिगावॅट-तास (GWh) क्षमतेची बॅटरी एनर्जी स्टोरेज सिस्टीम (BESS) यशस्वीरित्या कार्यान्वित केली आहे. यात मार्च 2026 मध्ये सुरू झालेल्या अतिरिक्त 1.37 GWh चाही समावेश आहे. खावडा येथील ही सुविधा आता चीन वगळता जगातली सर्वात मोठी सिंगल-लोकेशन बॅटरी स्टोरेज प्रकल्प ठरली आहे. अवघ्या दहा महिन्यांत पूर्ण झालेला हा प्रकल्प AGEL च्या कार्यक्षमतेचे प्रतीक आहे. भारताच्या वाढत्या अक्षय ऊर्जा क्षेत्रासाठी हे महत्त्वाचे आहे, कारण ग्रीड एकत्रीकरण (grid integration) आणि २४ तास विश्वसनीय स्वच्छ ऊर्जेची गरज वाढत आहे.

ग्रीडची गरज आणि आर्थिक ताळमेळ

खावडा BESS हा सौर आणि पवन ऊर्जेच्या अनिश्चित स्वरूपाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी अदानी ग्रीनच्या धोरणाचा एक भाग आहे. कंपनी 2029 पर्यंत गुजरात पार्कमध्ये 30 GW क्षमतेचे लक्ष्य ठेवत आहे. अतिरिक्त ऊर्जा साठवण्याची क्षमता मर्चंट पॉवर मार्केटमध्ये (merchant power markets) सामान्य असलेल्या दरातील घसरण भरून काढण्यास मदत करू शकते. मात्र, कंपनीला आर्थिक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. नुकत्याच झालेल्या इंट्रा-डे स्टॉक परफॉर्मन्सनंतरही, अदानी ग्रीनचे शेअर्स मागील निकालांवर आधारित 140x पेक्षा जास्तच्या उच्च प्राईस-टू-अर्निंग (P/E) गुणोत्तरावर ट्रेड करत आहेत. हे व्हॅल्युएशन सतत वाढ आणि सुरळीत प्रकल्प अंमलबजावणीवर अवलंबून आहे. मात्र, ट्रान्समिशन लाईनच्या (transmission line) मर्यादांमुळे कंपनीची कमाई क्षमता यापूर्वीच मर्यादित झाली आहे.

कर्ज आणि भांडवलावर गुंतवणूकदारांचे लक्ष

गुंतवणूकदार अदानी ग्रीनच्या मोठ्या कर्जावर बारकाईने लक्ष ठेवत आहेत. 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत, कंपनीचे नेट डेट (Net Debt) ₹90,000 कोटींपेक्षा जास्त वाढले होते. अदानी ग्रीन आपल्या महत्त्वाकांक्षी 2030 पर्यंत 50 GW क्षमतेच्या लक्ष्यासाठी निधी उभारण्यासाठी $1 अब्ज बॉण्ड विक्रीसह जागतिक भांडवल शोधत आहे. कंपनीचे डेट-टू-EBITDA गुणोत्तर 5x च्या आसपास आहे, जे अजूनही जास्त आहे. ऑपरेटिंग मार्जिन (Operating Margins) चांगले असले तरी, ग्रीडची मर्यादा आणि कमी मार्जिन असलेल्या मर्चंट विक्रीमुळे नफ्यावर परिणाम झाला आहे. कोणत्याही नियामक बदलांमुळे, वाढत्या व्याजदरांमुळे किंवा ट्रान्समिशन इन्फ्रास्ट्रक्चरमधील विलंबांमुळे कंपनीवर कर्जाचा मोठा बोजा वाढू शकतो.

भविष्यातील वाटचाल

पुढील पाच वर्षांत बॅटरी स्टोरेज क्षमता 50 GWh पर्यंत वाढवण्याची कंपनीची योजना आहे. विश्लेषकांकडून 'बाय' रेटिंग मिळत असले तरी, त्यांचे सरासरी प्राइस टार्गेट्स (Price Targets) सध्याच्या पातळीवरून संभाव्य घसरण दर्शवतात. खावडा येथील प्रकल्पाची खरी कसोटी ही ठरेल की तो सातत्यपूर्ण महसूल निर्माण करणारा स्त्रोत बनतो की नाही, ज्यामुळे अदानी ग्रीनचा महागड्या अल्पकालीन कर्जावरील अवलंबित्व कमी होईल.