रिअल इस्टेट डेव्हलपर्सकडून सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्सचा वाढता वापर पाहता, आता नियामक संस्थांनी यावर कडक पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. वाढत्या फसवणुकीच्या घटना आणि अपुऱ्या माहितीमुळे घर खरेदीदार आणि गुंतवणूकदारांसाठी मोठे धोके निर्माण झाले आहेत.
रिअल इस्टेट मार्केटिंगमध्ये नवा ट्रेंड, पण धोकेही मोठे
भारतातील रिअल इस्टेट क्षेत्रात प्रॉपर्टीची मार्केटिंग करण्यासाठी सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्सचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. मात्र, आता नियामक संस्था यावर बारीक लक्ष ठेवून आहेत. १७ ऑगस्ट २०२६ रोजी, एन्फोर्समेंट डायरेक्टोरेटने (Enforcement Directorate) घर खरेदीदारांना एक स्पष्ट इशारा दिला आहे. ज्या बिल्डर्सकडून RERA रजिस्ट्रेशन (Real Estate Regulation and Development Act) तपशील मिळत नाहीत किंवा जे प्रॉपर्टीच्या व्यवहारांसाठी रोख रकमेची मागणी करतात, अशांविरुद्ध तक्रार करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
यामागील मुख्य समस्या अशी आहे की, इन्फ्लुएन्सर्स अनेकदा खरी माहिती आणि पेड जाहिरात यातला फरक अस्पष्ट ठेवतात. अनेक इन्फ्लुएन्सर्सचे व्हिडिओ हे एखाद्या निष्पक्ष रिव्ह्यू किंवा गुंतवणुकीचा सल्ला असल्यासारखे वाटू शकतात. पण, ते डेव्हलपरकडून पैसे घेऊन जाहिरात करत आहेत, हे स्पष्टपणे सांगितले जात नाही. या पारदर्शकतेच्या अभावामुळे, नवीन घर घेणारे ग्राहक गैरसमज निर्माण होऊ शकतो.
नियामकांचे वाढते लक्ष
फसव्या पद्धतींना आळा घालण्यासाठी नियमक सक्रिय झाले आहेत. एन्फोर्समेंट डायरेक्टोरेटच्या इशाऱ्यासोबतच, सेबीने (SEBI) देखील गुंतवणुकीच्या सल्ल्याबाबत कडक नियम लागू केले आहेत. सेबीने अशा इन्फ्लुएन्सर्सशी संबंध ठेवण्यास मनाई केली आहे, जे अनधिकृत गुंतवणुकीचे सल्ले देतात. तसेच, नोंदणी न केलेले व्यक्ती आर्थिक सल्ला किंवा परफॉरमन्स क्लेम करण्यापासून रोखले आहेत.
रिअल इस्टेट हा शेअर बाजारापेक्षा वेगळा मालमत्ता वर्ग असला तरी, ग्राहकांसाठी धोका कायम आहे. बनावट जाहिराती आणि दिशाभूल करणाऱ्या ऑनलाइन प्रचारातून होणारी फसवणूक २०२६ मध्ये वाढली आहे. ऍडव्हर्टायझिंग स्टँडर्ड्स कौन्सिल ऑफ इंडिया (ASCI) नुसार, कोणत्याही प्रमोशनल कंटेंटसाठी व्यावसायिक संबंधांचा (उदा. रोख पेमेंट किंवा गिफ्ट) खुलासा करणे बंधनकारक आहे. या मार्गदर्शक तत्त्वांनंतरही, नियमांची अंमलबजावणी एक आव्हान आहे, ज्यामुळे प्रोजेक्ट वेळेवर पूर्ण न झाल्यास जबाबदारी निश्चित करण्यात अडचण येते.
पारदर्शकता आणि पडताळणी का महत्त्वाची?
गुंतवणूकदार आणि घर खरेदीदारांसाठी सर्वात मोठा धोका म्हणजे, डिजिटल माहितीवर अवलंबून राहिल्याने भांडवल गमावणे. इन्फ्लुएन्सर्सकडे अनेकदा रिअल इस्टेट प्रोजेक्टची व्यवहार्यता तपासण्यासाठी आवश्यक कायदेशीर किंवा आर्थिक पात्रता नसते. जर एखाद्या इन्फ्लुएन्सरने प्रोजेक्टला 'सर्वोत्तम गुंतवणुकीची संधी' म्हणून सादर केले, परंतु नंतर डेव्हलपरला बांधकाम रखडल्याने किंवा कायदेशीर समस्यांना तोंड द्यावे लागले, तर खरेदीदाराचे झालेले आर्थिक नुकसान झीरण्यासाठी इन्फ्लुएन्सर जबाबदार नसतो.
गुंतवणूकदारांना सोशल मीडिया कंटेंटच्या पलीकडे पाहण्याचा सल्ला दिला जातो. आपल्या हिताचे रक्षण करण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग म्हणजे, अधिकृत RERA वेबसाइट्सद्वारे प्रोजेक्टच्या तपशिलांची पडताळणी करणे. प्रोजेक्टचे RERA रजिस्ट्रेशन नंबर, बांधकामाची सद्यस्थिती, डेव्हलपरचा पूर्वीचा रेकॉर्ड आणि आवश्यक कागदपत्रे तपासणे महत्त्वाचे आहे. केवळ इन्फ्लुएन्सरच्या जीवनशैलीवर किंवा गुंतवणुकीच्या दाव्यांवर विश्वास ठेवून स्वतंत्र पडताळणी न केल्यास, मोठ्या रकमेच्या व्यवहारात मोठे आर्थिक नुकसान होऊ शकते.